Pytania pomocnicze - MED.08
Świadczenie usług medycznych w zakresie diagnostyki obrazowej, elektromedycznej i radioterapii - pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Łącznie: 94. Strona 1 z 2.
Na czym polega pielografia wstępująca?
Polega na wprowadzeniu cewnika przez pęcherz moczowy do moczowodu i podaniu środka kontrastującego do układu kielichowo-miedniczkowego nerki. Kontrast przemieszcza się od dołu ku górze.
Dlaczego badanie nazywa się pielografią wstępującą?
Ponieważ kontrast podawany jest od strony pęcherza moczowego i wypełnia moczowód oraz miedniczkę nerkową w kierunku przeciwnym do naturalnego odpływu moczu.
Czym pielografia wstępująca różni się od urografii?
W urografii środek kontrastujący podaje się dożylnie i jest on wydalany przez nerki. W pielografii wstępującej kontrast podaje się bezpośrednio przez cewnik do moczowodu.
Czym pielografia wstępująca różni się od cystografii?
Cystografia służy głównie do oceny pęcherza moczowego po jego wypełnieniu kontrastem. Pielografia wstępująca ocenia moczowód oraz układ kielichowo-miedniczkowy nerki.
Jaką drogą podaje się kontrast w pielografii wstępującej?
Kontrast podaje się przez cewnik wprowadzony przez cewkę moczową do pęcherza, a następnie do ujścia moczowodu i dalej do moczowodu.
Kiedy można wykonać pielografię wstępującą?
Badanie może być wykonywane przy podejrzeniu zwężenia moczowodu, niedrożności, kamicy, wad anatomicznych lub guzów w drogach moczowych.
Co oznacza kierunek „zstępujący” w badaniach dróg moczowych?
Oznacza przemieszczanie się kontrastu zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu moczu, czyli od nerki przez moczowód do pęcherza.
Czym urografia różni się od urografii TK?
Urografia klasyczna jest badaniem RTG wykonywanym w projekcjach, natomiast urografia TK wykorzystuje tomografię komputerową i daje obrazy przekrojowe. Na klasycznym rentgenogramie nie widać przekrojów poprzecznych ciała.
Jakie struktury są najlepiej widoczne w urografii?
Najlepiej widoczne są struktury wypełnione środkiem cieniującym wydalanym z moczem: układy kielichowo-miedniczkowe, moczowody i pęcherz moczowy.
Dlaczego przedstawione badanie nie jest angiografią nerkową?
W angiografii nerkowej uwidacznia się przede wszystkim naczynia tętnicze nerek. W urografii kontrast wypełnia drogi moczowe, a nie drzewo tętnicze.
Po co podaje się środek cieniujący w urografii?
Środek cieniujący zwiększa pochłanianie promieniowania RTG w drogach moczowych, dzięki czemu nerki, moczowody i pęcherz stają się widoczne na zdjęciach.
Jakie są typowe wskazania do wykonania urografii?
Badanie może być stosowane do oceny zastoju moczu, wad układu moczowego, kamicy, zwężeń moczowodów oraz zaburzeń odpływu moczu.
Jakie ryzyko należy uwzględnić przed podaniem jodowego środka cieniującego?
Należy uwzględnić ryzyko reakcji alergicznej oraz pogorszenia funkcji nerek. Ważna jest ocena wywiadu, nawodnienia pacjenta i parametrów nerkowych, np. kreatyniny.
Dlaczego radiogram jamy brzusznej w podejrzeniu perforacji wykonuje się na stojąco?
W pozycji stojącej wolne powietrze unosi się ku górze i gromadzi pod kopułami przepony, dzięki czemu jest łatwiejsze do wykrycia.
Jaki objaw RTG sugeruje perforację przewodu pokarmowego?
Najważniejszym objawem jest wolne powietrze w jamie otrzewnej, widoczne jako przejaśnienie pod przeponą.
Co oznacza wolne powietrze pod prawą kopułą przepony?
Najczęściej oznacza odmę otrzewnową, która może być skutkiem perforacji przewodu pokarmowego i wymaga pilnej oceny klinicznej.
Czy radiogram jamy brzusznej zawsze uwidacznia kamienie nerkowe?
Nie. Widoczne są głównie złogi radiocieniujące. Część kamieni może być słabo widoczna lub niewidoczna w klasycznym RTG.
Dlaczego złogi w pęcherzyku żółciowym nie są najlepszą odpowiedzią w tym pytaniu?
Większość kamieni żółciowych jest słabo wysycona wapniem i nie daje wyraźnego cienia w RTG. Do ich oceny częściej wykorzystuje się USG.
Kiedy połknięte ciało obce jest widoczne w RTG?
Jest widoczne, gdy pochłania promieniowanie rentgenowskie, np. metal, szkło lub niektóre kości. Przedmioty z plastiku mogą być niewidoczne.
Jak wykonać badanie, jeśli pacjent nie może stać?
Można wykonać zdjęcie w ułożeniu na lewym boku z poziomym przebiegiem wiązki, aby uwidocznić wolne powietrze w jamie otrzewnej.
Na czym polega hiperfrakcjonowanie w teleradioterapii?
Polega na podawaniu 2–3 frakcji napromieniania dziennie, przy czym pojedyncza dawka frakcyjna jest mniejsza niż 2 Gy. Całkowity czas leczenia zwykle nie ulega wydłużeniu.
Dlaczego w hiperfrakcjonowaniu stosuje się dawki frakcyjne mniejsze niż 2 Gy?
Mniejsze dawki frakcyjne zmniejszają ryzyko późnych uszkodzeń tkanek zdrowych. Pozwalają jednocześnie zwiększyć liczbę frakcji i utrzymać skuteczność leczenia przeciwnowotworowego.
Czym różni się hiperfrakcjonowanie od hipofrakcjonowania?
W hiperfrakcjonowaniu stosuje się mniejsze dawki frakcyjne niż 2 Gy i kilka frakcji dziennie. W hipofrakcjonowaniu dawka frakcyjna jest większa niż 2 Gy, a liczba frakcji zwykle mniejsza.
Co oznacza całkowity czas leczenia w radioterapii?
To czas od pierwszej do ostatniej frakcji napromieniania. W hiperfrakcjonowaniu może pozostać bez zmian mimo większej liczby frakcji na dobę.
Dlaczego między frakcjami podawanymi tego samego dnia trzeba zachować odstęp czasowy?
Odstęp umożliwia częściową naprawę uszkodzeń popromiennych w tkankach zdrowych. Zbyt krótka przerwa mogłaby zwiększać ryzyko działań niepożądanych.
Jaką wartość dawki frakcyjnej uznaje się za typową w konwencjonalnej radioterapii?
W konwencjonalnej radioterapii dawka frakcyjna wynosi zwykle około 1,8–2 Gy raz dziennie. Dlatego dawka poniżej 2 Gy przy kilku frakcjach dziennie wskazuje na hiperfrakcjonowanie.
Jak rozpoznać poprawną odpowiedź w pytaniu o hiperfrakcjonowanie?
Należy szukać opisu: 2–3 frakcje dziennie, dawka frakcyjna mniejsza niż 2 Gy oraz brak wydłużenia całkowitego czasu leczenia.
Co oznacza pojęcie cytoredukcji w onkologii?
Cytoredukcja oznacza zmniejszenie liczby komórek nowotworowych w organizmie. Najczęściej polega na chirurgicznym usunięciu części masy guza.
Dlaczego operacja cytoredukcyjna nie zawsze usuwa cały nowotwór?
Całkowite usunięcie guza może być niemożliwe z powodu jego rozległości, lokalizacji lub ryzyka uszkodzenia ważnych struktur. Wtedy usuwa się możliwie dużą część nowotworu.
Jaki jest główny cel operacji cytoredukcyjnej?
Głównym celem jest zmniejszenie masy nowotworu i liczby komórek nowotworowych. Może to zwiększyć skuteczność dalszego leczenia, np. chemioterapii lub radioterapii.
Czym operacja cytoredukcyjna różni się od zabiegu radykalnego?
Zabieg radykalny ma na celu całkowite usunięcie nowotworu z marginesem tkanek zdrowych. Operacja cytoredukcyjna ma na celu przede wszystkim zmniejszenie masy guza, nawet jeśli część nowotworu pozostaje.
Czy operacja cytoredukcyjna dotyczy wyłącznie węzłów chłonnych?
Nie. Cytoredukcja dotyczy usuwania masy nowotworowej, a nie wyłącznie węzłów chłonnych. Zakres zabiegu zależy od rodzaju i lokalizacji nowotworu.
W jakim celu po operacji cytoredukcyjnej stosuje się leczenie uzupełniające?
Leczenie uzupełniające, takie jak chemioterapia lub radioterapia, ma zniszczyć pozostałe komórki nowotworowe. Po zmniejszeniu masy guza może być ono skuteczniejsze.
Z jakim nowotworem najczęściej kojarzy się marker PSA?
PSA jest najczęściej kojarzony z rakiem gruczołu krokowego, czyli rakiem prostaty. Służy także do monitorowania leczenia tego nowotworu.
Czy podwyższone PSA zawsze oznacza raka prostaty?
Nie. PSA może być podwyższone również w łagodnym rozroście prostaty, zapaleniu gruczołu krokowego lub po zabiegach urologicznych.
Z jakiego materiału biologicznego oznacza się PSA?
PSA oznacza się z krwi pacjenta, najczęściej z surowicy.
Do czego służy oznaczanie PSA po leczeniu raka prostaty?
Pozwala monitorować skuteczność leczenia i wykrywać ewentualną wznowę choroby. Wzrost PSA po leczeniu może sugerować nawrót procesu nowotworowego.
Czym różni się PSA od AFP?
PSA jest markerem związanym głównie z gruczołem krokowym. AFP kojarzy się przede wszystkim z rakiem wątrobowokomórkowym oraz niektórymi nowotworami zarodkowymi.
Dlaczego sam wynik PSA nie wystarcza do rozpoznania raka prostaty?
PSA nie jest całkowicie swoisty dla raka. Do rozpoznania potrzebna jest interpretacja kliniczna oraz dalsze badania, np. obrazowe i histopatologiczne.
Dlaczego fala głosowa nie może rozchodzić się w próżni?
Fala głosowa jest falą mechaniczną, więc wymaga ośrodka materialnego. W próżni nie ma cząsteczek, które mogłyby przekazywać drgania.
W jakich ośrodkach może rozchodzić się fala akustyczna?
Fala akustyczna rozchodzi się w gazach, cieczach i ciałach stałych. Nie rozchodzi się w próżni.
Czym różni się fala akustyczna od fali elektromagnetycznej?
Fala akustyczna wymaga ośrodka materialnego, natomiast fala elektromagnetyczna może rozchodzić się także w próżni. Przykładem fali elektromagnetycznej jest światło lub promieniowanie rentgenowskie.
Dlaczego dźwięk może rozchodzić się w wodzie?
Woda jest cieczą, czyli ośrodkiem materialnym z cząsteczkami zdolnymi do przenoszenia drgań. Dlatego fale akustyczne mogą się w niej rozchodzić.
Jakie znaczenie mają fale akustyczne w diagnostyce medycznej?
Fale akustyczne o wysokiej częstotliwości, czyli ultradźwięki, są wykorzystywane w ultrasonografii. Pozwalają obrazować narządy dzięki odbiciu fal od granic tkanek.
Gdzie zakłada się czarną elektrodę kończynową podczas badania EKG?
Czarną elektrodę zakłada się na prawej kończynie dolnej, zwykle po zewnętrznej stronie podudzia. Jest to elektroda neutralna/uziemiająca.
Jakie kolory mają elektrody kończynowe w standardowym EKG?
Czerwona elektroda jest zakładana na prawą kończynę górną, żółta na lewą kończynę górną, zielona na lewą kończynę dolną, a czarna na prawą kończynę dolną.
Dlaczego prawidłowe rozmieszczenie elektrod EKG jest ważne?
Nieprawidłowe rozmieszczenie elektrod może zniekształcić zapis EKG i utrudnić lub uniemożliwić prawidłową interpretację wyniku.
Jak przygotować skórę pacjenta przed założeniem elektrod EKG?
Skóra powinna być sucha, czysta i odtłuszczona. W razie potrzeby należy usunąć nadmierne owłosienie, aby poprawić kontakt elektrody ze skórą.
Co może powodować artefakty w zapisie EKG?
Artefakty mogą wynikać z ruchów pacjenta, złego kontaktu elektrod ze skórą, napięcia mięśniowego, drżenia lub nieprawidłowo podłączonych przewodów.
Czy elektrody kończynowe zawsze muszą być zakładane dokładnie na nadgarstki i okolice kostek?
Nie zawsze. Można je przesunąć bardziej proksymalnie, np. na przedramiona lub podudzia, jeśli zachowa się prawidłową stronę ciała i symetrię rozmieszczenia.
Co oznacza projekcja kraniokaudalna w mammografii?
To projekcja, w której promień centralny przebiega od strony czaszkowej ku dołowi, czyli z góry na dół. Jest jedną z podstawowych projekcji mammograficznych.
Jakie są podstawowe projekcje w mammografii?
Najczęściej wykonuje się projekcję kraniokaudalną, czyli CC, oraz projekcję skośną przyśrodkowo-boczną, czyli MLO.
Do czego służy projekcja skośna MLO?
Projekcja MLO pozwala dobrze uwidocznić znaczną część gruczołu piersiowego oraz okolicę pachową. Jest standardową projekcją rutynowego badania mammograficznego.
Czy projekcja styczna jest projekcją podstawową w mammografii?
Nie. Projekcja styczna jest projekcją dodatkową, stosowaną w określonych sytuacjach diagnostycznych, np. do oceny zmian położonych powierzchownie.
Dlaczego w mammografii wykonuje się więcej niż jedną projekcję?
Kilka projekcji pozwala ocenić pierś z różnych kierunków, zmniejszyć ryzyko przeoczenia zmian i dokładniej określić ich lokalizację.
Czym różni się projekcja podstawowa od dodatkowej w mammografii?
Projekcje podstawowe są wykonywane rutynowo u większości pacjentek. Projekcje dodatkowe wykonuje się wtedy, gdy trzeba lepiej uwidocznić konkretny obszar lub wyjaśnić niejasny obraz.
Dlaczego w badaniu MR gruczołów piersiowych pacjentkę układa się na brzuchu?
Pozycja na brzuchu umożliwia swobodne ułożenie piersi w dedykowanej cewce. Poprawia to jakość obrazowania i ułatwia ocenę zmian ogniskowych.
Jaka cewka jest stosowana w badaniu MR piersi?
Stosuje się dedykowaną cewkę piersiową, zwykle z otworami na gruczoły piersiowe. Pozwala ona uzyskać obrazy o wysokiej rozdzielczości.
Czym różni się ułożenie pacjenta w MR piersi od typowego MR jamy brzusznej?
W MR piersi pacjentkę układa się najczęściej na brzuchu. W MR jamy brzusznej standardowo pacjent leży na plecach.
Jakie są główne wskazania do wykonania MR gruczołów piersiowych?
Badanie wykonuje się m.in. przy podejrzeniu raka piersi, ocenie rozległości zmian, kontroli po leczeniu oraz u pacjentek z wysokim ryzykiem zachorowania.
Dlaczego prawidłowe ułożenie pacjenta w MR ma znaczenie diagnostyczne?
Nieprawidłowe ułożenie może powodować artefakty, pogorszenie jakości obrazu i trudności w interpretacji. Dobre pozycjonowanie zwiększa wartość diagnostyczną badania.
Czy badanie MR stawu barkowego wykonuje się standardowo w pozycji na brzuchu?
Nie. Badanie stawu barkowego wykonuje się najczęściej w pozycji leżącej na plecach z odpowiednim ułożeniem badanego barku w cewce.