Aminoglikozydy
Słownik kwalifikacji MED.09 - Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece
Aminoglikozydy to grupa antybiotyków bakteriobójczych stosowanych głównie w ciężkich zakażeniach bakteriami Gram-ujemnymi. Do tej grupy należą m.in. streptomycyna, gentamycyna, amikacyna, tobramycyna i neomycyna.
Mechanizm działania
Aminoglikozydy hamują syntezę białek bakteryjnych przez wiązanie z podjednostką 30S rybosomu. Prowadzi to do powstawania nieprawidłowych białek i śmierci komórki bakteryjnej.
Najważniejsze działania niepożądane
W egzaminach najczęściej podkreśla się dwa charakterystyczne działania toksyczne aminoglikozydów:
- otoksyczność – uszkodzenie narządu słuchu lub równowagi; może objawiać się szumami usznymi, pogorszeniem słuchu, zawrotami głowy,
- nefrotoksyczność – uszkodzenie nerek, szczególnie cewek nerkowych; ryzyko rośnie przy długim leczeniu, dużych dawkach i u osób z niewydolnością nerek.
Czynniki zwiększające ryzyko toksyczności
Ryzyko działań niepożądanych wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu innych leków nefro- lub ototoksycznych, np. diuretyków pętlowych, wankomycyny, cisplatyny. Ważne jest także monitorowanie czynności nerek oraz stężenia leku we krwi, jeśli terapia trwa dłużej lub pacjent jest obciążony chorobami nerek.
Do zapamiętania na egzamin
Jeżeli w pytaniu pojawiają się streptomycyna, gentamycyna lub inne aminoglikozydy, najbardziej typową odpowiedzią dotyczącą działań niepożądanych jest: otoksyczność i nefrotoksyczność.