Etanol 70% w dezynfekcji
Słownik kwalifikacji MED.09 - Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece
Etanol 70% jest jednym z najskuteczniejszych stężeń alkoholu etylowego stosowanych do działania przeciwbakteryjnego. W praktyce farmaceutycznej i medycznej wykorzystuje się go głównie jako środek antyseptyczny i dezynfekcyjny.
Dlaczego 70%, a nie 90% lub 95%?
Największą skuteczność przeciwbakteryjną etanol osiąga przy stężeniu około 70% v/v. Wynika to z obecności wody, która:
- ułatwia przenikanie alkoholu do komórek drobnoustrojów,
- wspomaga denaturację białek bakteryjnych,
- wydłuża czas kontaktu środka z powierzchnią, ponieważ roztwór wolniej odparowuje.
Roztwory bardziej stężone, np. 90% lub 95%, odparowują szybciej i mogą powodować szybkie ścięcie białek na powierzchni komórki bakteryjnej. Tworzy się wtedy warstwa ochronna, która utrudnia głębsze działanie alkoholu.
Mechanizm działania
Etanol działa głównie przez:
- denaturację białek komórkowych,
- uszkadzanie błon komórkowych,
- zaburzanie metabolizmu drobnoustrojów.
Działa dobrze na formy wegetatywne bakterii, wiele wirusów osłonkowych i część grzybów. Nie jest jednak skuteczny wobec wszystkich przetrwalników bakteryjnych.
Znaczenie egzaminacyjne
W pytaniach egzaminacyjnych należy zapamiętać prostą zasadę: największą efektywność przeciwbakteryjną ma etanol 70%. Jeśli w odpowiedziach występują stężenia 45%, 70%, 90% i 95%, prawidłową odpowiedzią jest 70%.