Glikozydy antrachinonowe
Słownik kwalifikacji MED.09 - Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece
Glikozydy antrachinonowe to związki roślinne o działaniu głównie przeczyszczającym. Występują m.in. w korze kruszyny (Frangulae cortex), liściu i owocu senesu, aloesie oraz korzeniu rzewienia.
Działanie
Glikozydy antrachinonowe działają w jelicie grubym. Po przemianach metabolicznych pobudzają perystaltykę jelit i hamują wchłanianie wody oraz elektrolitów, co ułatwia wypróżnienie. Efekt pojawia się zwykle po kilku godzinach, najczęściej po 6–12 godzinach, dlatego preparaty te często stosuje się wieczorem.
Przykład: kora kruszyny
Kora kruszyny zawiera antrazwiązki, które odpowiadają za działanie przeczyszczające. Surowiec musi być odpowiednio przygotowany i sezonowany, ponieważ świeża kora może zawierać związki drażniące przewód pokarmowy.
Zastosowanie
- krótkotrwałe leczenie zaparć,
- sytuacje wymagające ułatwienia wypróżnienia,
- składniki mieszanek ziołowych przeczyszczających.
Ważne ograniczenia
Nie należy stosować ich przewlekle bez kontroli, ponieważ mogą powodować zaburzenia elektrolitowe, bóle brzucha, biegunkę oraz osłabienie naturalnej perystaltyki jelit. Przeciwwskazaniem są m.in. niedrożność jelit, ostre stany zapalne jelit, bóle brzucha o nieznanej przyczynie oraz odwodnienie.
Do zapamiętania
W pytaniach egzaminacyjnych: glikozydy antrachinonowe = działanie przeczyszczające. Nie należy ich mylić z garbnikami, które wykazują działanie ściągające i przeciwbiegunkowe.