Kserostomia
Słownik kwalifikacji MED.09 - Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece
Kserostomia to uczucie suchości w jamie ustnej, najczęściej związane ze zmniejszonym wydzielaniem śliny. Może być objawem choroby, odwodnienia, stresu, ale bardzo często występuje jako działanie niepożądane leków.
Leki powodujące suchość w jamie ustnej
Najbardziej typową grupą leków wywołującą kserostomię są leki cholinolityczne, czyli blokujące receptory muskarynowe układu przywspółczulnego. Przykładem jest atropina.
Hamowanie działania acetylocholiny powoduje ograniczenie czynności gruczołów wydzielniczych, w tym ślinianek. Skutkiem jest zmniejszone wydzielanie śliny i uczucie suchości.
Do leków mogących nasilać kserostomię należą także m.in. niektóre:
- leki przeciwhistaminowe I generacji,
- leki przeciwdepresyjne,
- leki przeciwpsychotyczne,
- leki przeciwparkinsonowskie o działaniu cholinolitycznym.
Objawy i konsekwencje
Kserostomia może powodować:
- trudności w mówieniu i połykaniu,
- pieczenie języka i błony śluzowej,
- zaburzenia smaku,
- nieprzyjemny zapach z ust,
- większe ryzyko próchnicy i zakażeń grzybiczych.
Znaczenie egzaminacyjne
W pytaniach egzaminacyjnych suchość w jamie ustnej należy kojarzyć przede wszystkim z działaniem cholinolitycznym. Jeśli w odpowiedziach pojawia się atropina lub inne leki blokujące receptory muskarynowe, jest to zwykle właściwy trop.
Przeciwieństwem są leki cholinomimetyczne, które pobudzają układ przywspółczulny i mogą zwiększać wydzielanie śliny.