Metotreksat
Słownik kwalifikacji MED.09 - Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece
Metotreksat to substancja lecznicza zaliczana do leków przeciwnowotworowych, a dokładniej do antymetabolitów kwasu foliowego. Hamuje przemiany kwasu foliowego niezbędne do syntezy DNA, przez co ogranicza namnażanie się szybko dzielących się komórek.
Główne działanie
Najważniejsze działanie metotreksatu w kontekście egzaminacyjnym to działanie przeciwnowotworowe. Lek może być stosowany m.in. w leczeniu niektórych białaczek, chłoniaków oraz guzów litych.
Metotreksat nie jest lekiem:
- przeciwarytmicznym,
- przeciwnadciśnieniowym,
- przeciwuczuleniowym.
Inne zastosowania
W mniejszych dawkach metotreksat wykazuje także działanie immunosupresyjne i przeciwzapalne, dlatego bywa stosowany w chorobach autoimmunologicznych, np. w reumatoidalnym zapaleniu stawów czy łuszczycy.
Ważne działania niepożądane
Metotreksat może powodować poważne działania niepożądane, zwłaszcza przy nieprawidłowym dawkowaniu. Należą do nich m.in.:
- uszkodzenie wątroby,
- zahamowanie czynności szpiku kostnego,
- nudności, wymioty, zapalenie błon śluzowych,
- zwiększone ryzyko zakażeń,
- działanie teratogenne.
Ważne dla technika farmaceutycznego
Metotreksat jest lekiem wymagającym szczególnej ostrożności. W wielu wskazaniach, np. reumatologicznych, stosuje się go raz w tygodniu, a nie codziennie. Pomyłka w dawkowaniu może prowadzić do ciężkiego zatrucia.
Zapamiętaj
Jeżeli w pytaniu egzaminacyjnym pojawia się metotreksat, najczęściej należy kojarzyć go z działaniem przeciwnowotworowym oraz z grupą leków hamujących podziały komórkowe.