Odwary i napary
Słownik kwalifikacji MED.09 - Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece
Odwary i napary to wodne wyciągi z surowców roślinnych, przygotowywane najczęściej bezpośrednio przed użyciem. Różnią się sposobem otrzymywania i rodzajem surowca, z którego są wykonywane.
Napar
Napar otrzymuje się przez zalanie rozdrobnionego surowca roślinnego wrzącą wodą i pozostawienie na określony czas pod przykryciem. Stosuje się go zwykle do surowców delikatniejszych, takich jak:
- liście,
- kwiaty,
- ziele,
- surowce zawierające substancje lotne.
Przykład: napar z koszyczka rumianku.
Odwar
Odwar przygotowuje się przez gotowanie surowca roślinnego z wodą przez określony czas. Stosuje się go głównie do surowców twardszych, z których substancje czynne trudniej przechodzą do wody, np.:
- kory,
- korzeni,
- kłączy,
- nasion.
Przykład: odwar z kory dębu.
Trwałość i przechowywanie
Odwary i napary są rozcieńczonymi roztworami wodnymi, dlatego są nietrwałe. Łatwo ulegają zanieczyszczeniu i namnażaniu mikroorganizmów. Z tego powodu powinny być przygotowywane możliwie ex tempore, czyli bezpośrednio przed użyciem.
Nie należy przechowywać ich w ciepłych warunkach, ponieważ podwyższona temperatura sprzyja rozwojowi drobnoustrojów. W razie potrzeby preparaty wodne mogą być konserwowane odpowiednimi środkami konserwującymi, jeżeli jest to dopuszczalne i zgodne z recepturą.
Ważne na egzamin
Poprawne jest stwierdzenie, że odwary, napary i maceraty mogą być konserwowane, ale jako rozcieńczone roztwory wodne są nietrwałe.