Piknometr
Słownik kwalifikacji MED.09 - Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece
Co to jest piknometr?
Piknometr to laboratoryjne naczynie szklane służące do dokładnego oznaczania gęstości cieczy. W farmacji może być wykorzystywany podczas kontroli jakości surowców i preparatów płynnych, np. roztworów, nalewek, syropów lub innych płynów recepturowych.
Budowa
Typowy piknometr ma postać małej kolby o ściśle określonej objętości. Jest wyposażony w korek z kapilarą, która umożliwia usunięcie nadmiaru cieczy i dokładne napełnienie naczynia do stałej objętości. Niektóre piknometry mają dodatkowy termometr lub boczną kapilarę.
Zasada działania
Oznaczanie gęstości polega na porównaniu masy pustego piknometru oraz piknometru napełnionego badaną cieczą. Ponieważ objętość naczynia jest znana, można obliczyć gęstość ze wzoru:
gęstość = masa cieczy / objętość cieczy
W praktyce często wykonuje się również pomiar z wodą oczyszczoną jako cieczą odniesienia.
Ważne zasady pracy
- piknometr musi być czysty i suchy przed ważeniem,
- należy unikać pęcherzyków powietrza w cieczy,
- pomiar wykonuje się w określonej temperaturze, najczęściej około 20°C,
- po napełnieniu nadmiar cieczy powinien wypłynąć przez kapilarę.
Znaczenie egzaminacyjne
Na ilustracjach egzaminacyjnych piknometr rozpoznaje się jako szklane naczynie pomiarowe do oznaczania gęstości, a nie jako urządzenie do ekstrakcji, maceracji czy infuzji.