Rozpuszczanie
Słownik kwalifikacji MED.09 - Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece
Rozpuszczanie to proces otrzymywania roztworu, czyli jednofazowej mieszaniny, w której substancja rozpuszczona jest rozmieszczona w rozpuszczalniku na poziomie cząsteczek, jonów lub atomów. W farmacji jest to podstawowa metoda sporządzania wielu płynnych postaci leku.
Co powstaje w wyniku rozpuszczania?
W wyniku rozpuszczania powstaje roztwór — układ jednorodny, w którym nie widać oddzielnych faz ani cząstek substancji stałej. Składniki są równomiernie rozmieszczone w całej objętości cieczy.
Przykłady roztworów farmaceutycznych:
- roztwory wodne,
- roztwory etanolowe,
- roztwory olejowe,
- krople doustne lub zewnętrzne,
- niektóre płyny do stosowania na skórę.
Od czego zależy skuteczność rozpuszczania?
Na szybkość i skuteczność rozpuszczania wpływają m.in.:
- rodzaj substancji rozpuszczanej,
- rodzaj rozpuszczalnika,
- temperatura,
- mieszanie,
- stopień rozdrobnienia substancji,
- pH środowiska.
Rozpuszczanie a inne procesy
Rozpuszczania nie należy mylić z innymi czynnościami technologicznymi:
- mikronizacja — zmniejsza wielkość cząstek, ale nie tworzy roztworu,
- rozcieranie — ułatwia rozdrobnienie lub wymieszanie składników,
- emulgowanie — prowadzi do otrzymania emulsji, czyli układu co najmniej dwufazowego,
- sporządzanie zawiesiny — daje układ, w którym cząstki stałe są rozproszone w cieczy, ale nie rozpuszczone.
Najważniejsze do egzaminu
Jeżeli w pytaniu pojawia się określenie: jednofazowa, płynna mieszanina wieloskładnikowa, w której składniki są rozmieszczone w formie cząsteczek, chodzi o roztwór. Taki układ uzyskuje się przez rozpuszczanie.