Substancje rozsadzające
Słownik kwalifikacji MED.09 - Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece
Substancje rozsadzające to substancje pomocnicze stosowane głównie w produkcji tabletek. Ich zadaniem jest spowodowanie szybkiego rozpadu tabletki po kontakcie z płynami przewodu pokarmowego, najczęściej po połknięciu leku.
Cel stosowania
Substancje rozsadzające ułatwiają rozpad tabletki na mniejsze cząstki, co zwiększa powierzchnię kontaktu substancji leczniczej z płynem. Dzięki temu substancja czynna może szybciej się rozpuścić i szybciej uwolnić z postaci leku.
W pytaniach egzaminacyjnych najważniejsze skojarzenie brzmi:
- substancje rozsadzające = szybki rozpad tabletki = szybsze uwolnienie substancji leczniczej.
Mechanizm działania
Substancje rozsadzające mogą działać przez:
- pęcznienie pod wpływem wody,
- wciąganie wody do wnętrza tabletki,
- rozrywanie struktury tabletki od środka,
- zwiększanie porowatości masy tabletkowej.
Po dostaniu się wody do tabletki substancja rozsadzająca zwiększa swoją objętość lub ułatwia penetrację płynu, przez co tabletka rozpada się na granulki lub proszek.
Przykłady substancji rozsadzających
Do substancji rozsadzających należą m.in.:
- skrobia,
- skrobia modyfikowana,
- kroskarmeloza sodowa,
- krospowidon,
- karboksymetyloskrobia sodowa.
Czego nie należy mylić?
Substancje rozsadzające nie służą do:
- wydłużania czasu uwalniania leku — do tego stosuje się inne technologie, np. matryce o przedłużonym uwalnianiu,
- zapobiegania zbrylaniu — to rola substancji poślizgowych lub przeciwzbrylających,
- zapewniania powtarzalnej masy nasypowej — to zależy m.in. od właściwości granulatu i procesu technologicznego.
W klasycznych tabletkach o szybkim uwalnianiu substancje rozsadzające są bardzo ważne, ponieważ wpływają na dostępność substancji czynnej dla organizmu.