Przejdź do głównej treści

Teratogenność leków

Słownik kwalifikacji MED.09 - Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece

Teratogenność to zdolność substancji do wywoływania wad rozwojowych płodu lub zaburzeń jego rozwoju, gdy działa na organizm kobiety w ciąży. W praktyce aptecznej oznacza to konieczność szczególnej ostrożności przy rekomendowaniu leków, suplementów i kosmetyków zawierających substancje potencjalnie szkodliwe dla płodu.

Kiedy ryzyko jest największe?

Najbardziej wrażliwy okres to I trymestr ciąży, zwłaszcza czas organogenezy, czyli tworzenia narządów. Nie oznacza to jednak, że później ryzyko znika — niektóre substancje mogą wpływać także na wzrost płodu, układ nerwowy lub przebieg porodu.

Przykłady substancji teratogennych

Do klasycznych przykładów należą:
- retinoidy i wysokie dawki witaminy A, w tym retinol,
- niektóre leki przeciwpadaczkowe,
- metotreksat,
- inhibitory ACE i sartany w późniejszej ciąży,
- wybrane cytostatyki.

W pytaniach egzaminacyjnych często pojawia się retinol, ponieważ jest formą witaminy A i może działać szkodliwie na płód, szczególnie przy nadmiernej ekspozycji.

Znaczenie w aptece

Kobietę w ciąży należy zawsze zapytać o ten stan przed poleceniem preparatu, zwłaszcza gdy produkt zawiera substancje aktywne o działaniu ogólnym lub składniki znane z ryzyka dla płodu. W razie wątpliwości należy skierować pacjentkę do lekarza lub farmaceuty.

Do zapamiętania

Retinol i retinoidy są niewskazane w ciąży ze względu na ryzyko teratogenne. Bezpieczniejsze składniki pielęgnacyjne, takie jak kwas hialuronowy czy alantoina, nie mają takiego typowego działania.

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja