Homeostaza to zdolność organizmu do utrzymywania względnie stałych warunków środowiska wewnętrznego mimo zmian zachodzących na zewnątrz i wewnątrz ciała. Jest to podstawowy warunek prawidłowego funkcjonowania komórek, tkanek i narządów.
Co organizm utrzymuje w równowadze?
Do najważniejszych parametrów regulowanych w ramach homeostazy należą:
- temperatura ciała,
- pH krwi,
- stężenie glukozy we krwi,
- ciśnienie tętnicze,
- gospodarka wodno-elektrolitowa,
- poziom tlenu i dwutlenku węgla.
Jak działa homeostaza?
Najczęściej opiera się na mechanizmie sprzężenia zwrotnego ujemnego. Oznacza to, że organizm wykrywa odchylenie od normy i uruchamia reakcję przeciwną, aby przywrócić równowagę.
Przykład: gdy temperatura ciała wzrasta, organizm nasila pocenie i rozszerza naczynia krwionośne skóry, aby oddać nadmiar ciepła. Gdy temperatura spada, pojawiają się dreszcze i zwężenie naczyń skórnych.
Znaczenie w masażu
Masaż wpływa na układ nerwowy, krążenie, napięcie mięśniowe i procesy regeneracyjne. Prawidłowo dobrany może wspierać mechanizmy regulacyjne organizmu, np. poprawiać ukrwienie tkanek, zmniejszać napięcie mięśniowe i działać relaksacyjnie. Zbyt silny lub źle dobrany bodziec może natomiast zaburzać równowagę organizmu, dlatego ważne są wskazania, przeciwwskazania i dawkowanie masażu.
Ważne rozróżnienie
Homeostaza nie oznacza odporności ani metabolizmu. Odporność dotyczy obrony organizmu przed czynnikami chorobotwórczymi, a metabolizm to ogół przemian chemicznych zachodzących w komórkach. Homeostaza oznacza utrzymanie wewnętrznej równowagi.