Odruch na rozciąganie to automatyczna odpowiedź mięśnia na jego nagłe rozciągnięcie. Jego zadaniem jest ochrona mięśnia przed nadmiernym rozciągnięciem oraz udział w regulacji napięcia mięśniowego i postawy ciała.
Kolejność elementów łuku odruchowego
Prawidłowa kolejność w łuku odruchu na rozciąganie to:
- Wrzecionko nerwowo-mięśniowe – receptor znajdujący się w mięśniu, wykrywa rozciągnięcie.
- Włókno nerwowe dośrodkowe – przewodzi impuls czuciowy do rdzenia kręgowego.
- Ośrodek rdzenia kręgowego – miejsce przełączenia impulsu, zwykle na neuron ruchowy.
- Włókno nerwowe odśrodkowe – przewodzi impuls ruchowy z rdzenia do mięśnia.
- Mięsień – efektor, który odpowiada skurczem.
Schemat do zapamiętania:
receptor → droga dośrodkowa → rdzeń kręgowy → droga odśrodkowa → efektor
Znaczenie w praktyce
Klasycznym przykładem jest odruch kolanowy. Uderzenie w więzadło rzepki powoduje szybkie rozciągnięcie mięśnia czworogłowego uda. Wrzecionka nerwowo-mięśniowe odbierają bodziec, impuls trafia do rdzenia kręgowego, a następnie wraca do mięśnia, wywołując jego skurcz i wyprost podudzia.
Najczęstszy błąd egzaminacyjny
Nie należy zaczynać opisu od mięśnia jako efektora. W odruchu na rozciąganie pierwszym elementem jest wrzecionko nerwowo-mięśniowe, ponieważ to ono odbiera bodziec rozciągający.