Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to przewlekła choroba zapalna, w której dochodzi do zajęcia błony maziowej stawów, bólu, obrzęku, sztywności oraz ograniczenia ruchomości. Dla masażysty kluczowe jest rozróżnienie fazy choroby: ostrej/zaostrzenia oraz remisji lub okresu przewlekłego bez aktywnego stanu zapalnego.
Ostry przebieg RZS
W ostrym przebiegu RZS masaż jest przeciwwskazany, zwłaszcza w obrębie zajętych stawów. Tkanki są wtedy objęte aktywnym stanem zapalnym, często występuje obrzęk, wzmożona bolesność, ucieplenie i tkliwość. Zastosowanie masażu może nasilić reakcję organizmu.
Możliwe skutki masażu w ostrym RZS to:
- zaostrzenie stanu zapalnego,
- nasilenie bólu,
- zwiększenie obrzęku i tkliwości,
- pogorszenie samopoczucia pacjenta,
- spadek tolerancji na bodźce mechaniczne.
Dlatego w pytaniach egzaminacyjnych prawidłowe skojarzenie brzmi: ostry stan zapalny + masaż = ryzyko zaostrzenia objawów.
Okres przewlekły lub remisja
Masaż może być rozważany dopiero wtedy, gdy stan zapalny jest wyciszony i nie ma cech ostrego zaostrzenia. Celem postępowania może być wtedy zmniejszenie napięcia mięśniowego, poprawa ukrwienia tkanek, podtrzymanie sprawności oraz poprawa komfortu pacjenta.
Zasada egzaminacyjna
Jeżeli w treści pytania pojawia się ostry przebieg RZS, należy traktować go jako przeciwwskazanie do masażu. Oczekiwanym skutkiem nie jest poprawa, lecz pogorszenie: zaostrzenie stanu zapalnego i bólowego oraz pogorszenie samopoczucia.