Pozycja ochronna i czynnościowa
Słownik kwalifikacji MED.14 - Świadczenie usług medyczno-pielęgnacyjnych i opiekuńczych osobie chorej i niesamodzielnej
Pozycja ochronna i czynnościowa to takie ułożenie pacjenta, które zmniejsza ból, chroni stawy przed przeciążeniem i jednocześnie zapobiega przykurczom oraz utracie sprawności. Jest szczególnie ważna u pacjentów z chorobami narządu ruchu, np. z reumatoidalnym zapaleniem stawów, zwłaszcza w okresie zaostrzenia.
Cel stosowania
Prawidłowe ułożenie pacjenta ma na celu:
- zmniejszenie bólu i napięcia mięśniowego,
- ochronę bolesnych i obrzękniętych stawów,
- zapobieganie deformacjom stawów,
- utrzymanie możliwie prawidłowego zakresu ruchu,
- ułatwienie późniejszej samoobsługi, np. chwytania, siadania, chodzenia.
Zasady układania pacjenta
Opiekun powinien układać pacjenta tak, aby stawy znajdowały się w ustawieniu zbliżonym do fizjologicznego i przydatnym funkcjonalnie. Należy stosować poduszki, wałki, podpórki lub udogodnienia, które stabilizują kończyny i zmniejszają nacisk.
W praktyce oznacza to m.in.:
- unikanie długotrwałego zgięcia stawów,
- niedopuszczanie do nienaturalnego skręcenia kończyn,
- podpieranie kończyn w sposób odciążający,
- zmianę pozycji zgodnie ze stanem pacjenta,
- wykonywanie czynności delikatnie, bez szarpania i forsowania ruchu.
Ważne w RZS
W reumatoidalnym zapaleniu stawów pacjent często unika ruchu z powodu bólu. Całkowite unieruchomienie i dowolne, przypadkowe ułożenie mogą jednak nasilać sztywność oraz sprzyjać deformacjom. Dlatego najlepszą zasadą jest ułożenie w pozycji ochronnej i czynnościowej, a nie w dowolnej pozycji ani na zasadzie całkowitego ograniczania ruchu.