Przejdź do głównej treści

Pozycja półwysoka

Słownik kwalifikacji MED.14 - Świadczenie usług medyczno-pielęgnacyjnych i opiekuńczych osobie chorej i niesamodzielnej

Pozycja półwysoka to ułożenie chorego na plecach z uniesioną górną częścią tułowia, najczęściej pod kątem około 30-45°. Stosuje się ją m.in. podczas karmienia chorego leżącego, przy duszności i w okresie pooperacyjnym, bo ułatwia oddychanie i połykanie.

W piśmiennictwie spotyka się też nazwy pozycja półsiedząca i pozycja Fowlera (od nazwiska amerykańskiego chirurga).

Pozycje z uniesionym wezgłowiem

PozycjaPrzybliżony kąt uniesienia wezgłowiaPrzykładowe zastosowanie
niskaok. 15-30°odpoczynek, gdy chory nie może leżeć płasko
półwysokaok. 30-45°posiłki, lżejsza duszność, po niektórych zabiegach
wysoka (siedząca)ok. 60-90°nasilona duszność

Wartości kątów różnią się nieco między podręcznikami - ważna jest zasada: im wyżej uniesione wezgłowie, tym łatwiej oddychać i połykać.

Wskazania

  • spożywanie posiłków przez chorego leżącego - zmniejsza ryzyko zakrztuszenia i zachłyśnięcia,
  • karmienie przez zgłębnik - w czasie podawania i przez pewien czas po nim,
  • duszność i choroby układu oddechowego - przepona pracuje swobodniej,
  • choroby serca - mniejszy napływ krwi żylnej do serca,
  • okres po niektórych zabiegach operacyjnych, zgodnie ze zleceniem.

Jak ułożyć chorego krok po kroku

  1. Poinformuj chorego o czynności i poproś o współpracę.
  2. Unieś wezgłowie łóżka albo podłóż oparcie lub poduszki pod plecy.
  3. Pod głowę daj płaską poduszkę - szyja nie może być zgięta.
  4. Pod kolana podłóż wałek lub lekko unieś podnóżek łóżka - to hamuje zsuwanie się w dół.
  5. Stopy oprzyj o podpórkę, aby zachowały ustawienie pod kątem prostym.
  6. Sprawdź, czy chory siedzi wygodnie, a pościel nie tworzy fałd pod pośladkami.

Na co uważać

  • w pozycji półwysokiej masa ciała spoczywa głównie na okolicy krzyżowej i piętach - to miejsca szczególnie narażone na odleżyny,
  • chory ma tendencję do zsuwania się w dół łóżka, co powoduje tarcie i siły ścinające; konieczne są podpórki i regularna zmiana pozycji,
  • po posiłku pozostaw chorego z uniesionym tułowiem jeszcze ok. 30 minut, chyba że zalecenie stanowi inaczej.

Dlaczego nie płasko i nie na boku przy jedzeniu

Jedzenie w pozycji płaskiej na plecach zwiększa ryzyko zakrztuszenia i cofania się treści pokarmowej. Ułożenie na boku stosuje się w innych sytuacjach (np. przy zagrożeniu zachłyśnięciem wymiocinami u osoby nieprzytomnej), ale nie jest pozycją zalecaną do karmienia.

Na egzaminie

W MED.14 pytanie o ułożenie chorego leżącego podczas spożywania posiłku ma odpowiedź: pozycja półwysoka na plecach. Pytania dotyczą też miejsc narażonych na odleżyny w tej pozycji oraz sposobu zapobiegania zsuwaniu się chorego.

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja