Profilaktyka powikłań unieruchomienia
Słownik kwalifikacji MED.14 - Świadczenie usług medyczno-pielęgnacyjnych i opiekuńczych osobie chorej i niesamodzielnej
Długotrwałe leżenie w łóżku zwiększa ryzyko wielu powikłań, m.in. odleżyn, zapalenia płuc opadowego, przykurczów, zakrzepicy, zaparć oraz osłabienia mięśni. Profilaktyka polega na systematycznym wykonywaniu działań, które zmniejszają ucisk, poprawiają krążenie i wentylację płuc oraz utrzymują możliwie najlepszą sprawność pacjenta.
Najważniejsze działania opiekuna
- Regularna zmiana pozycji chorego – zwykle co 2 godziny lub zgodnie z zaleceniami personelu medycznego.
- Stosowanie materaca przeciwodleżynowego – zmniejsza stały ucisk na tkanki, ale nie zastępuje zmiany pozycji.
- Obserwacja skóry – szczególnie okolic kości krzyżowej, pięt, łokci, bioder i łopatek.
- Utrzymanie skóry w czystości i suchości – wilgoć, pot i zabrudzenia zwiększają ryzyko uszkodzeń skóry.
- Ćwiczenia bierne lub czynne w łóżku – pomagają zapobiegać przykurczom i zastojowi krwi.
- Ułożenie przeciwobrzękowe i wygodne podparcie kończyn – zmniejsza napięcie mięśni i ucisk.
- Oklepywanie i ćwiczenia oddechowe, jeśli są zalecone – wspierają wentylację płuc.
Ważna zasada egzaminacyjna
Jeżeli pacjent nie może samodzielnie zmieniać pozycji, samo zachęcanie go do tego jest niewystarczające. Najskuteczniejsze jest połączenie sprzętu pomocniczego, np. materaca przeciwodleżynowego, z aktywną pomocą opiekuna w zmianie ułożenia ciała.
Czego unikać?
Nie wolno pozostawiać chorego długo w jednej pozycji ani opierać profilaktyki wyłącznie na jednym środku, np. samych opaskach przeciwodleżynowych. Profilaktyka musi być systematyczna i wielokierunkowa.