Teoria samoopieki Dorothei Orem
Słownik kwalifikacji MED.14 - Świadczenie usług medyczno-pielęgnacyjnych i opiekuńczych osobie chorej i niesamodzielnej
Teoria samoopieki Dorothei Orem zakłada, że człowiek powinien w miarę swoich możliwości sam zaspokajać potrzeby zdrowotne i wykonywać czynności służące utrzymaniu zdrowia. Gdy nie potrafi tego zrobić w pełni, pojawia się deficyt samoopieki i potrzebne jest wsparcie osoby opiekującej się lub personelu medycznego.
Rodzaje pomocy według Orem
W praktyce wyróżnia się trzy główne sposoby wspierania pacjenta:
- system całkowicie kompensacyjny – opiekun wykonuje czynności za pacjenta, ponieważ pacjent nie jest w stanie ich wykonać samodzielnie,
- system częściowo kompensacyjny – pacjent wykonuje część czynności, ale wymaga pomocy w zakresie swoich ograniczeń,
- system wspierająco-edukacyjny – pacjent ma możliwości działania, ale potrzebuje nauki, motywacji, wskazówek lub nadzoru.
Znaczenie w pytaniach egzaminacyjnych
Jeżeli pacjent nie potrafi wykonać czynności, właściwa jest pomoc zastępcza lub kompensowanie niezdolności. Jeżeli pacjent częściowo potrafi, ale ma ograniczenia, należy kompensować ograniczenia.
Jeżeli natomiast pacjent umie wykonać czynności techniczne, ale nie stosuje się do zaleceń, np. nie przestrzega diety w cukrzycy, oznacza to, że wymaga przede wszystkim asystowania w rozwoju samoopieki. Chodzi wtedy o edukację, motywowanie, wzmacnianie odpowiedzialności i pomoc w zmianie zachowań zdrowotnych.
Przykład
Pacjent z cukrzycą typu 1 potrafi zmierzyć glikemię, obliczyć dawkę insuliny i wykonać wstrzyknięcie, ale nie stosuje diety. Nie trzeba wykonywać tych czynności za niego. Należy go wspierać edukacyjnie i pomagać mu rozwijać prawidłową samoopiekę.