Platynowce
Słownik kwalifikacji MEP.05 - Wykonywanie i naprawa wyrobów złotniczych i jubilerskich
Czym są platynowce?
Platynowce to grupa metali szlachetnych chemicznie spokrewnionych z platyną. Należą do nich pierwiastki z grupy metali przejściowych, cenione za odporność na korozję, wysoką temperaturę topnienia oraz trwałość chemiczną.
Metale należące do platynowców
Do platynowców zalicza się sześć pierwiastków:
- ruten (Ru),
- rod (Rh),
- pallad (Pd),
- osm (Os),
- iryd (Ir),
- platyna (Pt).
W pytaniach egzaminacyjnych często pojawiają się jako grupa metali szlachetnych. Jeśli wśród odpowiedzi występuje ruten, jest on poprawnym przykładem platynowca.
Cechy charakterystyczne
Platynowce wyróżniają się:
- dużą odpornością chemiczną,
- wysoką gęstością, szczególnie osm i iryd,
- wysoką temperaturą topnienia,
- odpornością na utlenianie i działanie wielu kwasów,
- cennymi właściwościami katalitycznymi.
Znaczenie w jubilerstwie
W jubilerstwie największe znaczenie mają platyna i pallad. Stosuje się je do wyrobu biżuterii, opraw kamieni szlachetnych oraz jako składniki stopów. Platyna jest szczególnie ceniona za trwałość, biały kolor i odporność na ścieranie.
Jak odróżnić platynowce od innych metali?
Nie każdy metal o srebrzystej barwie jest platynowcem. Nikiel, cynk i kadm nie należą do platynowców. Są metalami technicznymi lub stopowymi, ale nie zalicza się ich do tej grupy chemicznej.