Topniki lutownicze
Słownik kwalifikacji MEP.05 - Wykonywanie i naprawa wyrobów złotniczych i jubilerskich
Topnik lutowniczy to substancja pomocnicza stosowana podczas lutowania. Jego zadaniem jest ułatwienie połączenia metali przez lut, czyli metal dodatkowy o niższej temperaturze topnienia niż łączone elementy.
Do czego służy topnik?
Podczas podgrzewania powierzchnia metalu szybko pokrywa się tlenkami. Warstwa tlenków utrudnia rozpływanie się lutu i może powodować słabe, kruche lub nierówne połączenie. Topnik:
- usuwa lub ogranicza powstawanie tlenków,
- poprawia zwilżanie powierzchni przez lut,
- ułatwia rozpływanie się lutu w szczelinie lutowniczej,
- pomaga uzyskać czystą i mocną spoinę.
Forma topników w lutowaniu jubilerskim
W praktyce złotniczej i jubilerskiej topniki najczęściej stosuje się w formie płynu. Płynny topnik łatwo nanieść pędzelkiem, kroplomierzem lub aplikatorem dokładnie w miejsce lutowania. Dzięki temu można kontrolować ilość środka i ograniczyć zabrudzenie wyrobu.
Spotyka się również topniki w innych formach, np. pasty lub proszku, ale w pytaniach egzaminacyjnych dotyczących najczęściej stosowanej formy poprawną odpowiedzią jest zwykle płyn.
Zasady stosowania
- Topnik nakłada się na oczyszczone miejsce lutowania.
- Nie należy używać go w nadmiarze.
- Po lutowaniu pozostałości topnika trzeba usunąć, np. przez płukanie, trawienie lub czyszczenie mechaniczne.
- Rodzaj topnika powinien być dobrany do metalu, lutu i temperatury pracy.
Zapamiętaj
W lutowaniu wyrobów jubilerskich topnik chroni metal przed utlenianiem i ułatwia rozpływanie lutu, a jego najczęściej stosowaną formą jest płyn.