Czym jest lepkość?
Lepkość to właściwość cieczy określająca jej opór przed płynięciem. Im większa lepkość, tym ciecz płynie trudniej i tworzy zwykle grubszą warstwę między współpracującymi powierzchniami. W technice samochodowej dotyczy to głównie olejów i smarów, które mają ograniczać tarcie oraz zużycie elementów.
Znaczenie w układach pojazdu
W silniku, skrzyni biegów, przekładniach czy łożyskach olej musi utworzyć film smarny oddzielający metalowe powierzchnie. Dzięki odpowiedniej lepkości środek smarny:
- utrzymuje warstwę smaru między częściami,
- ogranicza tarcie i nagrzewanie,
- zmniejsza zużycie elementów,
- pomaga w regeneracji filmu smarnego po przerwie w pracy.
W pytaniu egzaminacyjnym chodzi właśnie o właściwość umożliwiającą odtworzenie warstwy smaru podczas pracy przerwanej. Tą właściwością jest lepkość.
Lepkość a temperatura
Lepkość silnie zależy od temperatury. Gdy olej jest zimny, ma większą lepkość i płynie wolniej. Po rozgrzaniu staje się rzadszy, czyli jego lepkość maleje. Dlatego oleje silnikowe oznacza się klasami lepkości, np. 5W-30, 10W-40.
Czego nie mylić z lepkością?
- Smarowność – zdolność środka smarnego do zmniejszania tarcia i zużycia.
- Ściśliwość – podatność na zmianę objętości pod wpływem ciśnienia.
- Twardość – odporność ciała stałego na odkształcenie lub zarysowanie.
Na egzaminie należy zapamiętać: regeneracja filmu smarnego i opór cieczy przed płynięciem są związane z lepkością.