Tarcie graniczne
Słownik kwalifikacji MOT.05 - Obsługa, diagnozowanie oraz naprawa pojazdów samochodowych
Co to jest tarcie graniczne?
Tarcie graniczne występuje wtedy, gdy współpracujące powierzchnie są pokryte bardzo cienką warstwą środka smarnego, ale warstwa ta nie oddziela ich całkowicie. Wierzchołki nierówności powierzchni częściowo stykają się ze sobą, dlatego opory ruchu i zużycie są większe niż przy tarciu płynnym.
Cechy tarcia granicznego
- między elementami znajduje się cienka, często nieciągła warstwa oleju lub smaru,
- dochodzi do miejscowego kontaktu chropowatości powierzchni,
- występuje pod dużym naciskiem lub przy małej prędkości ruchu,
- może powodować przyspieszone zużycie elementów,
- jest stanem pośrednim między tarciem suchym a płynnym.
Przykłady w pojazdach
Tarcie graniczne może występować m.in.:
- podczas rozruchu silnika, zanim olej utworzy pełny film smarny,
- w parach trących silnika przy zbyt niskim ciśnieniu oleju,
- w mechanizmach pracujących pod dużym obciążeniem,
- w miejscach, gdzie smarowanie jest niewystarczające.
Jak rozpoznać na schemacie?
Na rysunkach tarcie graniczne zwykle pokazuje się jako dwie chropowate powierzchnie, między którymi znajduje się cienka warstwa środka smarnego. Warstwa ta nie rozdziela całkowicie elementów, więc ich nierówności częściowo się zazębiają lub dotykają.
Znaczenie praktyczne
W motoryzacji dąży się do ograniczenia tarcia granicznego, ponieważ zwiększa ono zużycie części. Pomaga w tym właściwy dobór oleju, utrzymanie prawidłowego ciśnienia oleju oraz unikanie pracy silnika przy niedostatecznym smarowaniu.