Gniot w walcowaniu
Słownik kwalifikacji MTL.05 - Organizacja i prowadzenie procesów metalurgicznych
Gniot to wielkość zmniejszenia wymiaru materiału podczas walcowania, najczęściej wysokości lub grubości. Jest podstawowym parametrem opisującym stopień odkształcenia plastycznego metalu między walcami.
Walcowany materiał, np. kęs, pręt lub blacha, przechodzi między obracającymi się walcami. W wyniku nacisku walców jego wysokość maleje, a długość zwykle rośnie. Różnica między wymiarem przed walcowaniem i po walcowaniu nazywana jest gniotem.
Rodzaje gniotu
Najczęściej wyróżnia się:
- gniot jednostkowy – zmniejszenie wymiaru w jednym przepuście,
- gniot całkowity – suma wszystkich zmniejszeń wymiaru w całym procesie,
- gniot średni – przeciętna wartość gniotu przypadająca na jeden przepust.
Zapis matematyczny
Dla jednego przepustu:
Δh = h0 - h1
Gdzie:
- Δh – gniot,
- h0 – wysokość materiału przed przepustem,
- h1 – wysokość materiału po przepuście.
Dla wielu przepustów można stosować zależność:
ΣΔh = n · Δhśr
czyli:
n = ΣΔh / Δhśr
Znaczenie gniotu
Właściwy dobór gniotu jest ważny, ponieważ wpływa na:
- siłę walcowania,
- zużycie walców,
- strukturę metalu,
- możliwość wystąpienia pęknięć,
- dokładność wymiarową wyrobu.
Zbyt mały gniot wydłuża proces i obniża wydajność. Zbyt duży gniot może przeciążyć urządzenia lub uszkodzić materiał. Dlatego w praktyce technologicznej dobiera się gnioty tak, aby proces był bezpieczny, wydajny i zapewniał wymaganą jakość wyrobu.