Barwy achromatyczne
Słownik kwalifikacji OGR.01 - Wykonywanie kompozycji florystycznych
Barwy achromatyczne to biel, czerń i wszystkie szarości pośrednie między nimi. Nie mają odcienia (tonu) ani nasycenia - różnią się wyłącznie jasnością, dlatego nie ma ich w kole barw.
Nazwa pochodzi z greki: a- oznacza „bez”, a chroma - „barwa”, czyli dosłownie „bezbarwne”.
Barwy chromatyczne i achromatyczne
| Barwy chromatyczne | Barwy achromatyczne | |
|---|---|---|
| Przykłady | czerwony, żółty, niebieski, zielony, fioletowy | biel, szarości, czerń |
| Odcień (ton) | tak | brak |
| Nasycenie | tak | brak (zerowe) |
| Jasność | tak | tak - jedyna cecha, która je różni |
| Miejsce w kole barw | na obwodzie koła | poza kołem (oś jasności od bieli do czerni) |
Barwy chromatyczne dzieli się dalej m.in. na podstawowe i pochodne, ciepłe i zimne. Achromatyczne tworzą osobną grupę - jednobarwną skalę szarości.
Jak powstają szarości
Szarość uzyskuje się przez zmieszanie bieli i czerni w różnych proporcjach. Dodanie bieli lub czerni do barwy chromatycznej nie zmienia jej w achromatyczną - powstaje jej jaśniejsza lub ciemniejsza odmiana, która nadal ma odcień.
W zapisie cyfrowym RGB barwa jest achromatyczna, gdy wszystkie trzy składowe są równe: rgb(0, 0, 0) to czerń, rgb(128, 128, 128) - szarość, rgb(255, 255, 255) - biel.
Rola w kompozycji
Barwy achromatyczne:
- uspokajają intensywne zestawienia barw chromatycznych,
- tworzą neutralne tło, na którym kolory wydają się wyraźniejsze,
- podkreślają formę i fakturę materiału,
- nadają kompozycji elegancki, stonowany charakter.
Zestawienie czerni i bieli daje najsilniejszy kontrast jasności.
Biel i czerń we florystyce
Biel kojarzy się z czystością, niewinnością i uroczystością - białe róże, lilie, eustomy czy gipsówka są podstawą bukietów ślubnych, komunijnych i dekoracji kościelnych. Szarość wnoszą m.in. srebrzyste liście (np. starca popielnego) i materiały dekoracyjne, a czerń - pojemniki, wstążki i elementy podkreślające kontrast.
Achromatyzm i inne znaczenia
Słowo „achromatyczny” ma też znaczenia specjalistyczne: w optyce achromat to soczewka korygująca rozszczepienie światła na barwy, a w okulistyce achromatopsja to całkowita ślepota barw - widzenie wyłącznie w odcieniach szarości.
Najczęstsza pomyłka
Biel i czerń bywają zaliczane do kolorów „podstawowych” - to błąd. Barwy podstawowe są chromatyczne, a biel i czerń są barwami achromatycznymi.
Na egzaminie
W OGR.01 pytanie brzmi zwykle: „do jakiej grupy barw należy biel” albo „która barwa jest achromatyczna”. Odpowiedź: biel, czerń i szarości to barwy achromatyczne.