Obserwacja to metoda badania marketingowego polegająca na systematycznym i celowym zbieraniu danych o zachowaniach, zdarzeniach lub zjawiskach bez wpływania na ich przebieg. Badacz przygląda się temu, co robią konsumenci, sprzedawcy lub użytkownicy, ale nie ingeruje w sytuację.
Na czym polega obserwacja?
W obserwacji analizuje się faktyczne zachowania, np.:
- jak klienci poruszają się po sklepie,
- które produkty najczęściej oglądają,
- ile czasu spędzają przy półce,
- jak reagują na ekspozycję reklamy,
- czy zwracają uwagę na materiały POS.
Ważne jest, że badacz nie pyta respondenta o opinię, tylko rejestruje jego zachowanie.
Rodzaje obserwacji
Obserwacja może być:
- jawna – badani wiedzą, że są obserwowani,
- ukryta – badani nie wiedzą o obserwacji,
- uczestnicząca – badacz bierze udział w sytuacji,
- nieuczestnicząca – badacz pozostaje poza badaną sytuacją,
- standaryzowana – przebiega według ustalonego arkusza obserwacji,
- niestandaryzowana – ma swobodniejszy charakter.
Różnica między obserwacją a eksperymentem
W eksperymencie badacz celowo zmienia warunki, np. cenę, układ półki lub treść reklamy, aby sprawdzić reakcję konsumentów. W obserwacji badacz nie zmienia niczego – jedynie zapisuje to, co dzieje się naturalnie.
Przykład egzaminacyjny
Jeżeli metoda polega na zbieraniu danych o zjawisku bez wpływania na jego przebieg, poprawną odpowiedzią jest obserwacja.