Pieniądz pełni w gospodarce kilka podstawowych funkcji. W pytaniach egzaminacyjnych ważne jest rozpoznanie, o którą funkcję chodzi na podstawie opisu sytuacji.
Środek tezauryzacji
Pieniądz jest środkiem tezauryzacji, gdy służy do gromadzenia oszczędności i przechowywania wartości w czasie. Dotyczy to zarówno osób prywatnych, jak i przedsiębiorstw, np. gospodarstwa rolnego odkładającego środki na zakup maszyny.
Przykład: rolnik odkłada pieniądze ze sprzedaży zboża na przyszłą inwestycję. Pieniądz pełni wtedy funkcję tezauryzacyjną.
Miernik wartości
Pieniądz jako miernik wartości pozwala wyrażać wartość towarów i usług w cenach.
Przykład: 1 tona pszenicy kosztuje 900 zł, a litr mleka 2 zł. Dzięki pieniądzowi można porównywać ich wartość.
Środek wymiany
Pieniądz jest środkiem wymiany, gdy pośredniczy w kupnie i sprzedaży towarów lub usług.
Przykład: gospodarz sprzedaje ziemniaki i za otrzymane pieniądze kupuje paszę.
Środek płatniczy
Pieniądz pełni funkcję środka płatniczego, gdy służy do regulowania zobowiązań, np. długów, podatków, rat kredytu lub wynagrodzeń.
Przykład: przedsiębiorca rolny opłaca fakturę za nawozy albo spłaca ratę kredytu.
Jak zapamiętać?
- oszczędzanie → środek tezauryzacji,
- podawanie cen → miernik wartości,
- kupno i sprzedaż → środek wymiany,
- spłata zobowiązań → środek płatniczy.