Nadwyżka bezpośrednia to różnica między wartością produkcji a kosztami bezpośrednimi poniesionymi na daną działalność rolniczą, np. uprawę pszenicy ozimej na 1 ha.
Wzór
Nadwyżka bezpośrednia = wartość produkcji - koszty bezpośrednie
Do wartości produkcji zalicza się najczęściej:
- wartość produktu głównego, np. ziarna pszenicy,
- wartość produktu ubocznego, jeśli występuje, np. słomy,
- dopłaty, jeżeli tabela lub zadanie każe je uwzględnić.
Do kosztów bezpośrednich zalicza się koszty, które można bezpośrednio przypisać do danej uprawy lub produkcji, np.:
- materiał siewny,
- nawozy mineralne,
- środki ochrony roślin,
- pozostałe koszty bezpośrednie.
Przykład z pszenicą ozimą
Wartość produkcji:
- produkt główny: 1526 zł,
- dopłaty: 282 zł.
Razem wartość produkcji: 1526 + 282 = 1808 zł
Koszty bezpośrednie:
- materiał siewny: 139 zł,
- nawozy mineralne: 302 zł,
- środki ochrony roślin: 110 zł,
- pozostałe koszty: 70 zł.
Razem koszty bezpośrednie: 139 + 302 + 110 + 70 = 621 zł
Nadwyżka bezpośrednia:
1808 - 621 = 1187 zł
Ważne na egzaminie
Nie należy mylić nadwyżki bezpośredniej z samą wartością produkcji ani z sumą kosztów. Najpierw sumuje się przychody, potem sumuje się koszty bezpośrednie, a na końcu odejmuje koszty od wartości produkcji.