Wydalanie mleka to usuwanie mleka z gruczołu mlekowego podczas ssania cielęcia lub doju. Nie należy mylić go z wytwarzaniem mleka, które zachodzi stale w pęcherzykach mlecznych wymienia.
Mechanizm odruchu
Wydalanie mleka jest odruchem nerwowo-hormonalnym:
- bodźcem jest np. dotyk strzyków, mycie wymienia, ssanie cielęcia, widok dojarki lub stała pora doju,
- impulsy nerwowe trafiają do mózgu, głównie do podwzgórza,
- z tylnego płata przysadki mózgowej uwalniana jest oksytocyna,
- oksytocyna z krwią dociera do wymienia,
- powoduje skurcz komórek mięśniowo-nabłonkowych otaczających pęcherzyki mleczne,
- mleko zostaje przesunięte do przewodów mlecznych, zatok mlecznych i kanałów strzykowych.
Dzięki temu mleko może zostać wydojone przez aparat udojowy lub wypite przez cielę.
Co hamuje wydalanie mleka?
Odruch może zostać zahamowany przez stres, ból, hałas, gwałtowne obchodzenie się ze zwierzęciem lub zmianę warunków doju. W takich sytuacjach wydziela się adrenalina, która utrudnia działanie oksytocyny i zmniejsza ilość oddanego mleka.
Znaczenie praktyczne
W produkcji mlecznej ważne jest spokojne obchodzenie się z krową, zachowanie stałej rutyny doju oraz prawidłowe przygotowanie wymienia. Mycie i masaż strzyków powinny poprzedzać założenie aparatu udojowego, aby wykorzystać moment najsilniejszego działania oksytocyny.