Rozrost końcowy kęsów ciasta
Słownik kwalifikacji SPC.03 - Produkcja wyrobów piekarskich
Rozrost końcowy to etap fermentacji kęsów ciasta po podziale, uformowaniu i ułożeniu ich w formach lub koszyczkach. Jego celem jest zwiększenie objętości kęsów oraz wytworzenie odpowiedniej struktury miękiszu przed wypiekiem.
W czasie rozrostu drożdże i bakterie fermentacyjne wytwarzają gazy, głównie dwutlenek węgla, które spulchniają ciasto. W przypadku pieczywa żytniego ważną rolę odgrywa także kwasowość ciasta, ponieważ mąka żytnia ma inną strukturę niż pszenna i nie tworzy silnej siatki glutenowej.
Czynniki wpływające na czas rozrostu
Na czas rozrostu końcowego wpływają przede wszystkim:
- temperatura komory fermentacyjnej – wyższa temperatura przyspiesza fermentację, zbyt niska ją spowalnia,
- wilgotność względna powietrza – odpowiednia wilgotność zapobiega obsychaniu powierzchni kęsów,
- aktywność drożdży lub zakwasu,
- temperatura ciasta po miesieniu,
- wielkość i masa kęsów,
- receptura oraz rodzaj mąki.
Znaczenie wilgotności i temperatury
W pytaniach egzaminacyjnych dotyczących rozrostu końcowego często poprawną odpowiedzią są warunki panujące w komorze fermentacyjnej, czyli temperatura i wilgotność. To one bezpośrednio regulują tempo fermentacji oraz stan powierzchni kęsów.
Zbyt sucha komora powoduje obsychanie ciasta i powstawanie skórki, co ogranicza wzrost objętości. Zbyt niska temperatura wydłuża rozrost, a zbyt wysoka może prowadzić do przerostu kęsów i pogorszenia jakości chleba.
Skutki nieprawidłowego rozrostu
- niedostateczny rozrost: mała objętość, zbity miękisz, pęknięcia skórki,
- nadmierny rozrost: zapadanie się chleba, płaski kształt, słaba struktura miękiszu.
Dlatego rozrost końcowy należy prowadzić w kontrolowanych warunkach technologicznych.