Analiza XYZ to metoda klasyfikacji zapasów stosowana w gospodarce magazynowej. Służy do podziału materiałów lub towarów według regularności zużycia, częstotliwości pobrań albo przewidywalności popytu.
Nie należy jej mylić z analizą ABC, która klasyfikuje zapasy według ich wartości lub udziału w sprzedaży/zużyciu.
Grupy w analizie XYZ
W klasycznej analizie XYZ wyróżnia się trzy grupy:
- X – materiały zużywane regularnie, o stabilnym popycie; łatwo je prognozować,
- Y – materiały o średniej regularności zużycia, np. sezonowe lub podlegające wahaniom,
- Z – materiały zużywane nieregularnie, sporadycznie; trudne do prognozowania.
W zadaniach egzaminacyjnych opis XYZ może być przedstawiony także jako podział na grupy według poziomu lub częstotliwości zużycia, np. największe, średnie i sporadyczne zużycie.
Po co stosuje się analizę XYZ?
Analiza XYZ pomaga ustalić sposób zarządzania zapasami:
- dla grupy X można planować dostawy dokładnie i utrzymywać niższe zapasy bezpieczeństwa,
- dla grupy Y trzeba uwzględniać sezonowość lub zmienność popytu,
- dla grupy Z często potrzebny jest większy zapas bezpieczeństwa albo indywidualna kontrola zamówień.
Różnica między ABC a XYZ
Najważniejsze rozróżnienie:
- ABC odpowiada na pytanie: „które towary mają największą wartość lub udział w sprzedaży?”,
- XYZ odpowiada na pytanie: „jak regularnie towary są zużywane lub sprzedawane?”.
Dlatego opis z udziałem 80%, 15%, 5% dotyczy zwykle analizy ABC, a opis dotyczący regularności lub sporadyczności zużycia dotyczy analizy XYZ.