Bilans zapasów to proste zestawienie pokazujące, ile materiału lub towaru trzeba kupić, aby pokryć planowane zużycie oraz osiągnąć zakładany stan zapasu na koniec okresu.
Stosuje się go m.in. w magazynie, zaopatrzeniu i planowaniu produkcji, gdy trzeba obliczyć wartość lub ilość planowanego zakupu.
Podstawowy wzór
Najczęściej stosowany wzór ma postać:
Planowany zakup = planowane zużycie + zapas końcowy − zapas początkowy
Gdzie:
- planowane zużycie – ilość lub wartość materiałów potrzebnych w danym okresie,
- zapas początkowy – stan zapasów na początku okresu,
- zapas końcowy – planowany stan zapasów na koniec okresu.
Interpretacja wzoru
Jeżeli zapas początkowy jest wysoki, można kupić mniej, ponieważ część potrzeb pokrywa magazyn.
Jeżeli zapas końcowy ma być wyższy, trzeba kupić więcej, aby po zużyciu materiałów pozostał odpowiedni zapas.
Przykład
Dane:
- zużycie roczne: 15 600 zł,
- zapas początkowy: 5 600 zł,
- zapas końcowy: 2 600 zł.
Obliczenie:
Planowany zakup = 15 600 zł + 2 600 zł − 5 600 zł = 12 600 zł
Oznacza to, że przedsiębiorstwo powinno zaplanować zakup mąki o wartości 12 600 zł.
Typowy błąd
Częstym błędem jest dodanie zapasu początkowego zamiast jego odjęcia. Zapas początkowy już znajduje się w magazynie, więc zmniejsza potrzebę zakupu.