Żegluga nieregularna
Słownik kwalifikacji SPL.04 - Organizacja transportu
Żegluga nieregularna to rodzaj handlowej żeglugi morskiej bez ustalonego rozkładu rejsów i stałych tras: statek płynie tam, gdzie czeka ładunek, a każdy rejs organizuje się osobno. Inaczej nazywa się ją żeglugą trampową (od ang. tramp - włóczęga), a przewóz odbywa się na podstawie pisemnej umowy zwanej czarterem.
Cechy żeglugi nieregularnej
- brak stałego rozkładu rejsów i stałych portów zawinięcia,
- trasa i termin rejsu zależą od potrzeb jednego zleceniodawcy,
- przewóz dużych, jednorodnych partii ładunku - najczęściej ładunków masowych: węgla, rudy, zboża, nawozów, ropy naftowej, drewna,
- statek często przewozi ładunek jednego czarterującego w całej ładowni,
- stawka frachtu ustalana indywidualnie, zależna od sytuacji na rynku frachtowym.
Typowe statki to masowce, zbiornikowce (tankowce) i drobnicowce wielozadaniowe.
Czarter - umowa w żegludze nieregularnej
Czarter (umowa czarterowa, ang. charter party) to pisemna umowa, na podstawie której odbywa się przewóz ładunków w żegludze nieregularnej. Strony to armator (właściciel lub operator statku) i czarterujący. Podstawowe rodzaje czarteru:
| Rodzaj | Na czym polega |
|---|---|
| czarter na podróż | statek przewozi ładunek na jedną określoną podróż z portu A do portu B |
| czarter na czas | czarterujący korzysta ze statku z załogą przez ustalony okres i decyduje o rejsach |
| czarter na statek nieobsadzony (bareboat) | czarterujący przejmuje sam statek i sam zapewnia załogę |
Żegluga nieregularna a liniowa
| Cecha | Żegluga liniowa (regularna) | Żegluga nieregularna (trampowa) |
|---|---|---|
| rozkład rejsów | stały, ogłaszany z wyprzedzeniem | brak, rejs na zamówienie |
| trasa i porty | stałe | zmienne, zależne od ładunku |
| typowy ładunek | drobnica, kontenery | ładunki masowe |
| podstawowy dokument | konosament | czarter (konosament może być wystawiony dodatkowo jako pokwitowanie ładunku) |
| klienci | wielu nadawców na jednym statku | zwykle jeden czarterujący |
Przykład
Firma zbożowa chce przewieźć 30 tys. ton pszenicy z Gdańska do portu w Afryce Północnej. Na rynku frachtowym wynajmuje masowiec na jedną podróż i podpisuje z armatorem czarter na podróż. Statek nie należy do żadnej linii - po rozładunku popłynie tam, gdzie znajdzie kolejny ładunek.
Na egzaminie
W SPL.04 pytania sprawdzają trzy rzeczy:
- żegluga nieregularna bez ustalonego rozkładu rejsów to żegluga trampowa,
- pisemna umowa, na podstawie której odbywa się przewóz w żegludze nieregularnej, to czarter,
- w żegludze liniowej podstawowym dokumentem jest konosament.