Ćwiczenia czynne i bierne

Ćwiczenia czynne i ćwiczenia bierne to podstawowe formy usprawniania ruchowego osób z ograniczoną sprawnością. Różnią się tym, kto wykonuje ruch: pacjent czy osoba pomagająca.

Ćwiczenia czynne

Ćwiczenia czynne pacjent wykonuje samodzielnie, używając własnej siły mięśniowej. Stosuje się je wtedy, gdy kończyna jest sprawna lub częściowo sprawna.

Przykłady:
- zginanie i prostowanie zdrowej ręki,
- unoszenie zdrowej nogi,
- zmiana pozycji w łóżku z wykorzystaniem sprawnej strony ciała,
- chwytanie przedmiotów sprawną dłonią.

Ćwiczenia bierne

Ćwiczenia bierne wykonuje za pacjenta druga osoba, np. fizjoterapeuta lub opiekun według instruktażu. Pacjent nie wykonuje ruchu samodzielnie albo wykonuje go minimalnie.

Cele ćwiczeń biernych:
- utrzymanie zakresu ruchu w stawach,
- zapobieganie przykurczom,
- poprawa krążenia,
- zmniejszenie skutków unieruchomienia,
- przygotowanie do dalszej rehabilitacji.

Zastosowanie przy hemiplegii

U osoby z hemiplegią, czyli porażeniem jednej połowy ciała, często stosuje się zasadę: czynne ćwiczenia kończyn zdrowych i bierne ćwiczenia kończyn chorych. Dzięki temu pacjent wzmacnia stronę sprawną, a strona porażona nie traci ruchomości.

Ważne zasady bezpieczeństwa

Ćwiczenia wykonuje się powoli, bez szarpania i bez przekraczania granicy bólu. Należy obserwować twarz pacjenta, napięcie mięśni, zmęczenie i zgłaszać niepokojące objawy personelowi medycznemu.