Przejdź do głównej treści

Parametry życiowe osoby dorosłej

Słownik kwalifikacji SPO.01 - Udzielanie pomocy i organizacja wsparcia osobie niepełnosprawnej

Parametry życiowe (funkcje życiowe) to podstawowe wskaźniki pracy organizmu: tętno, ciśnienie tętnicze krwi, oddech i temperatura ciała. Często ocenia się też saturację (wysycenie krwi tlenem) i stan świadomości. U zdrowej osoby dorosłej w spoczynku przykładowy prawidłowy zestaw to: tętno 72/min, ciśnienie 120/70 mmHg, temperatura 36,6°C, 16 oddechów na minutę.

Ten tekst jest materiałem do nauki do egzaminu zawodowego, a nie poradą medyczną. Wartości prawidłowe dla konkretnej osoby ustala lekarz.

Prawidłowe wartości u dorosłego w spoczynku

ParametrWartość prawidłowaOdchylenia
tętno60-100 uderzeń/min, miaroweponiżej 60 - bradykardia, powyżej 100 - tachykardia
ciśnienie tętniczeponiżej 140/90 mmHg, optymalne poniżej 120/80 mmHg140/90 i więcej - nadciśnienie, skurczowe poniżej ok. 90 mmHg - niedociśnienie
oddech12-20 oddechów/min, spokojny i miarowyszybki oddech (tachypnoe), zwolniony (bradypnoe), duszność
temperatura ciałaok. 36,0-37,0°C (pomiar pod pachą)37-38°C - stan podgorączkowy, powyżej 38°C - gorączka, poniżej 35°C - hipotermia
saturacja (SpO₂)95-100%poniżej 95% wymaga zwrócenia uwagi

Wartości mogą się różnić u konkretnej osoby - np. u osób wytrenowanych tętno spoczynkowe bywa niższe niż 60/min - i zależą od wieku, leków, wysiłku i emocji.

Jak mierzy się parametry życiowe

  • tętno - na tętnicy promieniowej (nadgarstek) przez pełną minutę albo 30 s × 2, oceniając częstość, miarowość i wypełnienie,
  • ciśnienie - ciśnieniomierzem na ramieniu, w pozycji siedzącej, po kilku minutach odpoczynku, z mankietem na wysokości serca,
  • oddech - obserwując ruchy klatki piersiowej przez minutę, najlepiej tak, żeby osoba nie wiedziała, że liczy się jej oddechy (świadomie zmienia wtedy rytm),
  • temperaturę - termometrem elektronicznym pod pachą, w uchu lub na czole,
  • saturację - pulsoksymetrem zakładanym na palec.

Wyniki zapisuje się z datą i godziną, bo dla opiekuna najważniejsza jest zmiana w porównaniu z wcześniejszymi pomiarami.

Kiedy wynik jest niepokojący

Pilnej reakcji wymagają m.in.:

  • zaburzenia przytomności, splątanie, nagła zmiana zachowania,
  • duszność, sinica ust lub palców, bardzo szybki lub bardzo wolny oddech,
  • bardzo szybkie, wolne albo niemiarowe tętno z osłabieniem lub bólem w klatce piersiowej,
  • bardzo wysokie ciśnienie z bólem głowy, zaburzeniami mowy lub widzenia,
  • opadnięcie kącika ust, niedowład jednej strony ciała - objawy udaru,
  • wysoka gorączka albo wyraźne wychłodzenie.

W stanie zagrożenia życia wzywa się pomoc pod numerem 112 lub 999.

Rola asystenta osoby z niepełnosprawnością

Asystent nie diagnozuje i nie leczy, ale powinien umieć poprawnie zmierzyć podstawowe parametry, zauważyć odchylenia od wartości typowych dla podopiecznego i przekazać informację lekarzowi, pielęgniarce lub rodzinie. W nagłym pogorszeniu stanu wzywa pomoc i udziela pierwszej pomocy.

Na egzaminie

W SPO.01 pytanie „Które parametry opisują prawidłowe funkcje życiowe osoby dorosłej w stanie spoczynku?” ma odpowiedź z wartościami w normie: tętno 72/min, ciśnienie tętnicze 120/70 mmHg, temperatura ciała 36,6°C. Odpowiedzi błędne zawierają co najmniej jedną wartość poza normą, np. tętno 48/min czy ciśnienie 105/50 mmHg.

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja