Podmiotowe traktowanie osoby niepełnosprawnej

Podmiotowe traktowanie oznacza uznanie osoby z niepełnosprawnością za samodzielną, wartościową osobę, która ma prawo do własnych decyzji, potrzeb, uczuć i granic. Asystent nie powinien wyręczać, narzucać rozwiązań ani decydować za podopiecznego, jeśli nie jest to konieczne dla bezpieczeństwa.

Na czym polega zasada podmiotowości?

Asystent powinien:
- traktować podopiecznego z szacunkiem i godnością,
- pytać o zdanie i preferencje,
- wspierać samodzielność, a nie uzależniać od pomocy,
- dostosowywać wsparcie do realnych potrzeb osoby,
- respektować prywatność, intymność i prawo do odmowy,
- mówić bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnością, a nie wyłącznie do jej rodziny lub opiekunów.

Czego należy unikać?

Nieprawidłowe są postawy:
- dominująca – asystent przejmuje kontrolę nad decyzjami,
- instrumentalna – osoba jest traktowana jak „zadanie do wykonania”, a nie człowiek,
- dyktatorska – asystent narzuca swoje polecenia i nie uwzględnia zdania podopiecznego.

Przykład

Zamiast powiedzieć: „Teraz idziemy na spacer, bo tak będzie najlepiej”, asystent powinien zapytać: „Czy chciałby Pan dzisiaj wyjść na spacer? Jeśli tak, o której godzinie będzie Panu wygodnie?”.

Podmiotowe podejście jest podstawą profesjonalnej pracy asystenta, ponieważ wzmacnia autonomię, poczucie sprawczości i bezpieczeństwo osoby z niepełnosprawnością.