Potrzeby fizjologiczne
Słownik kwalifikacji SPO.01 - Udzielanie pomocy i organizacja wsparcia osobie niepełnosprawnej
Potrzeby fizjologiczne to najbardziej podstawowe potrzeby człowieka, związane z utrzymaniem życia i prawidłowym działaniem organizmu - m.in. oddychanie, jedzenie, picie, sen, odpoczynek i wydalanie. Dopóki nie są zaspokojone, trudno o zaspokajanie potrzeb wyższego rzędu.
Przykłady potrzeb fizjologicznych
- oddychanie (dostęp do powietrza),
- jedzenie i picie,
- sen i odpoczynek,
- wydalanie (korzystanie z toalety),
- utrzymanie właściwej temperatury ciała (ubranie, ogrzewanie),
- higiena ciała,
- w ujęciu Maslowa także potrzeby seksualne.
Piramida potrzeb Maslowa
Psycholog Abraham Maslow uporządkował potrzeby człowieka w hierarchię, przedstawianą jako piramida - od podstawy:
| Poziom | Potrzeby | Przykłady |
|---|---|---|
| 1 | fizjologiczne | jedzenie, picie, sen, odpoczynek, wydalanie |
| 2 | bezpieczeństwa | ochrona przed zagrożeniem, stabilizacja, zdrowie, poczucie pewności |
| 3 | przynależności i miłości | rodzina, przyjaźń, akceptacja w grupie |
| 4 | szacunku (uznania) | poczucie własnej wartości, uznanie innych |
| 5 | samorealizacji | rozwój, realizacja zainteresowań i możliwości |
Potrzeby fizjologiczne stoją u podstawy - ich niezaspokojenie (głód, brak snu, ból) zwykle odsuwa na bok wszystkie inne.
Fizjologiczne czy bezpieczeństwa?
To najczęstsza pomyłka. Sen i odpoczynek są potrzebami fizjologicznymi - służą regeneracji organizmu. Natomiast ochrona przed niebezpieczeństwem, nadzór, poczucie stabilizacji to potrzeby bezpieczeństwa.
Potrzeby fizjologiczne w opiece i asystencji
Osoba starsza, chora lub z niepełnosprawnością może nie być w stanie samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb. Opiekun lub asystent:
- dba o regularne posiłki i odpowiednią ilość płynów,
- zapewnia warunki do snu i odpoczynku,
- pomaga w korzystaniu z toalety i dobiera sprzęt - np. wózek sanitarny (toaletowy) dla osoby, która nie może dojść do łazienki, basen, kaczkę,
- dba o higienę, ubranie dostosowane do temperatury i wygodną pozycję,
- obserwuje zmiany (brak apetytu, odwodnienie, zaburzenia snu, zaparcia) i zgłasza je rodzinie lub personelowi medycznemu.
Wspieranie samodzielności ma znaczenie także tutaj - asystent pomaga tylko w tym, czego podopieczny nie zrobi sam.
Na egzaminie
- „odpoczynek” - potrzeba fizjologiczna, nie bezpieczeństwa,
- osoba osłabiona, bez łazienki w mieszkaniu - do zaspokojenia potrzeb fizjologicznych wózek sanitarny,
- wskazanie poziomu piramidy Maslowa dla opisanej potrzeby.