Profilaktyka przykurczów
Słownik kwalifikacji SPO.01 - Udzielanie pomocy i organizacja wsparcia osobie niepełnosprawnej
Przykurcz to trwałe lub utrwalające się ograniczenie ruchomości stawu, wynikające m.in. ze skrócenia mięśni, ścięgien lub torebki stawowej. Może rozwijać się u osób długotrwale unieruchomionych, z niedowładami, porażeniami albo wzmożonym napięciem mięśniowym.
Cel profilaktyki
Celem profilaktyki jest utrzymanie możliwie pełnego zakresu ruchu, zapobieganie bólowi, deformacjom i pogorszeniu samodzielności chorego.
Najważniejsze działania
W opiece stosuje się:
- regularną zmianę pozycji ciała,
- prawidłowe ułożenie kończyn,
- podpieranie ciała poduszkami, wałkami lub klinami,
- ćwiczenia bierne i czynne zgodnie z zaleceniami specjalisty,
- unikanie długotrwałego pozostawiania kończyn w jednej pozycji,
- obserwację bólu, napięcia mięśni i zakresu ruchu.
Ułożenie przy wzmożonym napięciu mięśni
U osoby z podwyższonym napięciem mięśniowym, np. chorej na stwardnienie rozsiane, należy stosować ułożenia przeciwprzykurczowe. W pytaniu egzaminacyjnym prawidłowe jest ułożenie chorej na boku z mniejszym napięciem mięśni. Pozwala to lepiej odciążyć stronę bardziej napiętą i ułożyć ją w sposób ograniczający ryzyko utrwalania nieprawidłowego ustawienia.
Nie należy ograniczać chorego wyłącznie do leżenia na plecach ani układać go tylko na jednym boku. Długotrwałe pozostawanie w jednej pozycji zwiększa ryzyko przykurczów, bólu i odleżyn.
Rola opiekuna
Opiekun nie wykonuje rehabilitacji samodzielnie według własnego pomysłu, ale wspiera zalecenia fizjoterapeuty, dba o wygodę chorego i zgłasza niepokojące objawy, np. narastający ból, sztywność lub trudności ze zmianą pozycji.