Pytania pomocnicze - SPO.01

W osteoporozie kości są osłabione i bardziej podatne na złamania. Należy unikać ćwiczeń z dużym ryzykiem upadku, uderzenia lub przeciążenia.

Jogging powoduje powtarzalne wstrząsy i obciążenia kości oraz stawów. Aqua aerobik odbywa się w wodzie, która odciąża ciało i zmniejsza ryzyko urazu.

Wspinaczka wiąże się z ryzykiem upadku, poślizgnięcia i urazu. U osoby z osteoporozą nawet niewielki upadek może doprowadzić do poważnego złamania.

Nie zawsze, ale w pytaniu egzaminacyjnym nie jest najlepszą odpowiedzią. Jazda na rowerze może wiązać się z ryzykiem upadku, a aqua aerobik jest bezpieczniejszy i łatwiejszy do kontrolowania.

Asystent wspiera organizacyjnie i motywuje do ruchu, ale nie zastępuje lekarza ani fizjoterapeuty. Powinien pomagać w realizacji zaleceń specjalistów i dbać o bezpieczeństwo.

Niepokojące są silny ból, duszność, zawroty głowy, nagłe osłabienie, zaburzenia równowagi lub ból w klatce piersiowej. W takiej sytuacji należy przerwać aktywność i zgłosić problem personelowi medycznemu.

Należy usuwać przeszkody z otoczenia, dbać o dobre oświetlenie, stosować odpowiednie obuwie i w razie potrzeby asekurować osobę podczas przemieszczania się.

Depresja może wynikać zarówno z biologicznego wpływu choroby na układ nerwowy, jak i z obciążenia psychicznego związanego z przewlekłą, postępującą chorobą oraz ograniczeniem sprawności.

Typowe objawy to obniżony nastrój, utrata zainteresowań, wycofanie społeczne, zaburzenia snu, spadek energii, poczucie beznadziejności oraz myśli rezygnacyjne.

Depresja jest zaburzeniem wymagającym rozpoznania i leczenia. Nieleczona pogarsza funkcjonowanie, motywację do rehabilitacji i jakość życia pacjenta.

Powinien okazywać cierpliwość, zachęcać do kontaktu ze specjalistą, wspierać w codziennych czynnościach i aktywności, ale nie bagatelizować objawów ani nie oceniać chorego.

Depresja dotyczy głównie nastroju, motywacji i energii, choć może pogarszać koncentrację. Demencja oznacza trwałe i postępujące zaburzenia funkcji poznawczych, np. pamięci, orientacji i rozumowania.

Pilnej pomocy wymagają zwłaszcza wypowiedzi o śmierci, samobójstwie, samookaleczeniu, nagłe rozdawanie rzeczy, izolowanie się oraz wyraźne poczucie beznadziejności.

Osoba jest przekonana, że ktoś ją śledzi, obserwuje, podsłuchuje, chce skrzywdzić lub działa przeciwko niej. Przekonania te są niezgodne z rzeczywistością, ale dla chorego wydają się prawdziwe.

Urojenia to fałszywe przekonania, np. że ktoś obserwuje chorego. Omamy to fałszywe spostrzeżenia, np. słyszenie głosów bez realnego źródła dźwięku.

Urojenia hipochondryczne dotyczą przekonania o ciężkiej chorobie lub uszkodzeniu ciała. W pytaniu dominują lęk przed ludźmi, obserwowaniem i wrogimi zamiarami, czyli treści prześladowcze.

Urojenia wielkościowe polegają na przekonaniu o wyjątkowej mocy, znaczeniu, sławie, bogactwie lub szczególnej misji. Nie pasują do opisu osoby, która czuje się zagrożona i obserwowana.

Powinien zachować spokój, mówić prostymi zdaniami, nie prowokować, ograniczyć bodźce i zadbać o bezpieczeństwo. W razie zagrożenia należy wezwać pomoc medyczną lub odpowiednie służby.

Nie należy ostro zaprzeczać ani wyśmiewać jej przekonań, bo może to nasilić lęk i agresję. Lepiej spokojnie mówić o własnej perspektywie i skupić się na poczuciu bezpieczeństwa.

Słyszenie głosów, których nie słyszą inni, to omamy słuchowe. Mogą one współwystępować z urojeniami, np. prześladowczymi.

Najczęściej pojawiają się niepokój, lęk, kaszel, przyspieszony oddech oraz trudność w mówieniu. Objawami alarmowymi są sinica, osłabienie i zaburzenia świadomości.

Brak powietrza jest silnym bodźcem stresowym. Organizm reaguje napięciem, pobudzeniem i uczuciem zagrożenia.

Najczęściej zaleca się pozycję siedzącą lub półsiedzącą, czasem z lekkim pochyleniem do przodu. Taka pozycja ułatwia pracę mięśni oddechowych.

Pomoc należy wezwać, gdy duszność szybko narasta, pojawia się sinica, ból w klatce piersiowej, zaburzenia świadomości lub pacjent nie może mówić pełnymi zdaniami.

Nie należy kłaść pacjenta płasko, zmuszać go do wysiłku ani podawać leków niezgodnie z zaleceniami. Trzeba też unikać paniki, bo zwiększa ona lęk chorego.

Duszność dotyczy głównie trudności w oddychaniu, kaszlu, lęku i przyspieszonego oddechu. Hipoglikemia częściej objawia się głodem, drżeniem rąk, potliwością, osłabieniem i zaburzeniami koncentracji.

Po zatrzymaniu krążenia krew nie dostarcza tlenu do mózgu. Komórki nerwowe są bardzo wrażliwe na niedotlenienie, dlatego już po około 4 minutach mogą pojawić się zmiany nieodwracalne.

Najważniejsze objawy to brak reakcji na bodźce, brak prawidłowego oddechu i brak oznak życia. Oddech agonalny nie jest prawidłowym oddechem.

Najpierw trzeba zadbać o bezpieczeństwo miejsca zdarzenia, a następnie sprawdzić reakcję poszkodowanego. Jeśli osoba nie reaguje, należy głośno wołać o pomoc.

Resuscytacja podtrzymuje minimalny przepływ krwi do mózgu i serca. Zwiększa szanse przeżycia do czasu przyjazdu ratownictwa medycznego.

AED analizuje rytm serca i w razie potrzeby zaleca defibrylację. Urządzenie prowadzi ratownika komunikatami głosowymi, dlatego może być użyte także przez osobę bez wykształcenia medycznego.

Należy zadzwonić pod numer 112 lub 999. Trzeba podać miejsce zdarzenia, stan poszkodowanego i informację, że osoba jest nieprzytomna oraz nie oddycha prawidłowo.

Niepokojący jest ból silny, uciskający, trwający dłużej niż kilka minut, promieniujący do ręki, szyi, żuchwy lub pleców. Szczególnie alarmujące jest, gdy nie ustępuje po odpoczynku ani po nitroglicerynie.

Nitrogliceryna często łagodzi ból dławicowy wynikający z przejściowego niedokrwienia serca. Jeśli ból nie ustępuje, może to oznaczać poważniejsze niedokrwienie, np. zawał.

Mogą wystąpić duszność, zimne poty, bladość, nudności, wymioty, osłabienie, lęk, kołatanie serca lub utrata przytomności.

Powinien natychmiast wezwać pogotowie, zapewnić choremu spokój, ograniczyć wysiłek i obserwować oddech oraz świadomość. W razie zatrzymania oddechu należy rozpocząć resuscytację.

Najczęściej stosuje się pozycję półsiedzącą, która zmniejsza obciążenie serca i ułatwia oddychanie. Nie należy zmuszać chorego do chodzenia ani wysiłku.

Ból ustępujący po odpoczynku częściej kojarzy się z dławicą piersiową. W zawale ból zwykle utrzymuje się mimo odpoczynku i może narastać.

Im szybciej zostanie przywrócony przepływ krwi w tętnicy wieńcowej, tym większa szansa na ograniczenie uszkodzenia serca. Zwlekanie zwiększa ryzyko zgonu i powikłań.

Ocena przytomności pozwala ustalić, czy osoba reaguje na głos i dotyk. Od tego zależą dalsze działania, np. wezwanie pomocy, kontrola oddechu lub rozpoczęcie resuscytacji.

Należy podejść bezpiecznie, głośno zapytać np. „Czy mnie Pan/Pani słyszy?” i delikatnie potrząsnąć za ramiona. Nie należy gwałtownie poruszać osobą, zwłaszcza gdy podejrzewa się uraz.

Sztuczne oddychanie lub resuscytację rozpoczyna się dopiero po ocenie przytomności i oddechu. Nie wykonuje się tych czynności rutynowo u każdej osoby leżącej na podłodze.

Wkładanie palca do jamy ustnej może wepchnąć ciało obce głębiej lub spowodować uraz. Ciało obce usuwa się tylko wtedy, gdy jest widoczne i możliwe do bezpiecznego usunięcia.

Powinien pozostać przy poszkodowanym, obserwować jego stan i wykonywać polecenia dyspozytora. Jeśli stan osoby się zmieni, należy natychmiast poinformować o tym służby.

Najważniejsze są: dokładny adres, opis zdarzenia, stan poszkodowanego, liczba osób potrzebujących pomocy oraz numer telefonu osoby zgłaszającej.

Gdy osoba jest nieprzytomna i nie oddycha prawidłowo. Wtedy należy wezwać pomoc i rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową zgodnie z instrukcjami dyspozytora.

W czasie drgawek osoba nie kontroluje ruchów ciała, dlatego może uderzyć głową o podłoże lub przedmioty. Miękkie zabezpieczenie zmniejsza ryzyko urazu.

Może to spowodować złamanie zębów, uszkodzenie jamy ustnej, zadławienie lub uraz osoby pomagającej. Nie zapobiega to skutecznie przygryzieniu języka.

Nie należy unieruchamiać jej na siłę, ponieważ może to doprowadzić do urazów. Trzeba jedynie chronić przed uderzeniem o niebezpieczne przedmioty.

Należy sprawdzić oddech, ocenić stan świadomości i w razie prawidłowego oddechu ułożyć osobę w pozycji bezpiecznej. Trzeba pozostać przy niej do czasu pełniejszego kontaktu.

Gdy napad trwa ponad około 5 minut, powtarza się, osoba nie odzyskuje świadomości, doszło do urazu albo napad wystąpił po raz pierwszy. Pomoc wzywa się też w sytuacjach szczególnego ryzyka, np. ciąża, cukrzyca, napad w wodzie.

Po ustąpieniu drgawek i przy zachowanym oddechu należy ułożyć osobę w pozycji bezpiecznej. Ułatwia to odpływ śliny lub wymiocin i zmniejsza ryzyko zachłyśnięcia.

Długi napad może być stanem zagrożenia życia i wymaga pilnej pomocy medycznej. Informacja o czasie trwania napadu jest ważna dla ratowników.

Przepełniony worek jest ciężki, może się odkleić i spowodować wyciek treści na skórę. To zwiększa ryzyko podrażnień, odparzeń i zakażeń.

Worek należy opróżniać lub wymieniać, gdy się napełnia, zgodnie z rodzajem sprzętu i zaleceniami personelu medycznego. Nie powinno się czekać, aż będzie całkowicie przepełniony.

Skórę należy delikatnie oczyścić, dokładnie osuszyć i sprawdzić, czy nie ma zaczerwienienia lub uszkodzeń. Sprzęt stomijny powinien być zakładany na suchą, czystą skórę.

Niepokojące są: silne zaczerwienienie, ból, sączenie, krwawienie, obrzęk, nadżerki oraz częste przeciekanie worka. Takie objawy należy zgłosić pielęgniarce lub lekarzowi.

Zbyt duży otwór odsłania skórę na działanie treści jelitowej lub moczu, a zbyt mały może uciskać stomię. Prawidłowe dopasowanie chroni skórę i poprawia szczelność sprzętu.

Opiekun pomaga w utrzymaniu higieny, obserwuje skórę i stomię, wspiera osobę w samoobsłudze oraz reaguje na objawy powikłań. Powinien też szanować intymność i samodzielność podopiecznego.

Bo sposób postępowania zależy od przyczyny problemu. Inaczej pomaga się osobie z infekcją dróg moczowych, inaczej przy ograniczonej mobilności, demencji czy działaniach niepożądanych leków.

Mogą to być m.in. zakażenie układu moczowego, osłabienie mięśni dna miednicy, choroby neurologiczne, demencja, ograniczona sprawność ruchowa, zaparcia lub niektóre leki.

Pielucho-majtki pomagają zabezpieczyć odzież i pościel, ale nie rozwiązują przyczyny nietrzymania moczu. Ich nieuzasadnione stosowanie może ograniczać samodzielność i pogarszać komfort psychiczny pacjenta.

Jest ważne szczególnie wtedy, gdy problem wynika z trudności w szybkim dotarciu do toalety. Należy usunąć przeszkody, zapewnić dobre oświetlenie, poręcze lub krzesło toaletowe.

Cewnikowanie wykonuje się tylko ze wskazań medycznych i na zlecenie uprawnionej osoby. Niepotrzebne stosowanie cewnika zwiększa ryzyko zakażeń układu moczowego i urazów.

Powinien zachować dyskrecję, unikać zawstydzania, zapewnić intymność podczas czynności higienicznych i wspierać samodzielność pacjenta tak długo, jak to możliwe.

Warto zgłosić częstotliwość oddawania moczu, ilość moczu, ból lub pieczenie, zapach i kolor moczu, epizody popuszczania oraz sytuacje, w których do nich dochodzi.