Trudności w wyrażaniu emocji
Słownik kwalifikacji SPO.02 - Świadczenie usług opiekuńczo-wspierających osobie starszej
Trudności w wyrażaniu emocji oznaczają, że osoba nie potrafi adekwatnie nazwać, okazać lub kontrolować swoich przeżyć, np. złości, lęku, żalu, bezradności czy frustracji. Emocje mogą wtedy pojawiać się w formie krzyku, przeklinania, wybuchów złości, płaczu, wycofania albo agresji słownej.
Jak rozpoznać problem?
W wywiadzie środowiskowym zwraca się uwagę na zachowania podopiecznego, np.:
- częste krzyczenie,
- złość nieadekwatną do sytuacji,
- przeklinanie,
- drażliwość,
- trudność w spokojnej rozmowie o swoich potrzebach,
- napięcie po utracie sprawności lub zmianie sytuacji życiowej.
Ważne: osoba może prawidłowo mówić i rozumieć innych, ale nadal mieć problem z wyrażaniem emocji. Nie jest to więc to samo co zaburzenia komunikacji werbalnej.
Przykład egzaminacyjny
Jeżeli podopieczny ma rodzinę, odwiedzają go znajomi, rozmawia z innymi i gra w karty, to nie wskazuje to na izolację społeczną ani trudności w relacjach. Jeśli jednak często krzyczy, złości się i przeklina, najbardziej prawdopodobne są trudności w wyrażaniu emocji.
Rola opiekuna
Opiekun powinien:
- zachować spokój i nie odpowiadać agresją,
- obserwować sytuacje wywołujące napięcie,
- pozwolić podopiecznemu mówić o uczuciach,
- stosować komunikaty wspierające, np. „Widzę, że jest pan zdenerwowany”,
- wzmacniać poczucie bezpieczeństwa i sprawczości,
- w razie nasilonych reakcji zgłosić problem rodzinie lub specjalistom.
Celem opieki jest nie tylko pomoc w czynnościach dnia codziennego, ale także wspieranie adaptacji psychicznej do choroby, niepełnosprawności lub straty sprawności.