Choroba afektywna dwubiegunowa
Słownik kwalifikacji SPO.03 - Świadczenie usług opiekuńczo-wspierających osobie podopiecznej
Choroba afektywna dwubiegunowa ChAD to zaburzenie psychiczne, w którym występują naprzemiennie epizody depresji oraz manii lub hipomanii. Przebieg choroby może być różny: u jednej osoby dominują epizody depresyjne, u innej częściej pojawiają się stany maniakalne.
Epizod depresyjny
W fazie depresji podopieczny może być smutny, apatyczny, spowolniały i wycofany. Często występują zaburzenia podstawowych potrzeb:
- zmniejszony apetyt lub odmowa jedzenia,
- bezsenność albo nadmierna senność,
- brak energii do higieny i aktywności,
- poczucie winy i bezwartościowości,
- myśli rezygnacyjne lub samobójcze.
Dlatego w tej fazie opiekun powinien szczególnie obserwować spożywanie posiłków, nawodnienie i sen.
Epizod maniakalny
W fazie manii obraz jest odmienny. Mogą pojawić się:
- wzmożony napęd i pobudzenie,
- zmniejszona potrzeba snu,
- wielomówność,
- zawyżona samoocena,
- obniżony krytycyzm,
- skłonność do ryzykownych decyzji, np. finansowych lub seksualnych.
Ocena zdolności do podejmowania ryzykownych działań jest więc bardziej typowa dla manii, a nie dla depresji.
Znaczenie dla opiekuna
Opiekun powinien dostosować obserwację do aktualnej fazy choroby. W depresji priorytetem są podstawowe potrzeby fizjologiczne i bezpieczeństwo, a w manii kontrola pobudzenia, impulsywności i ryzykownych zachowań. Każde gwałtowne pogorszenie stanu należy zgłosić personelowi odpowiedzialnemu za leczenie i terapię.