Przejdź do głównej treści

Skala Katza

Słownik kwalifikacji SPO.03 - Świadczenie usług opiekuńczo-wspierających osobie podopiecznej

Skala Katza to narzędzie do oceny samodzielności w zakresie podstawowych czynności życia codziennego - ADL (Activities of Daily Living). Sprawdza, czy osoba starsza, chora lub niepełnosprawna sama się myje, ubiera, je i korzysta z toalety, czy potrzebuje w tym pomocy.

Skalę opracował zespół Sidneya Katza w latach 60. XX wieku. Jest krótka i prosta, dlatego stosuje się ją w opiece długoterminowej, w domach pomocy i w opiece domowej.

Jakie czynności ocenia

Skala Katza obejmuje sześć czynności:

CzynnośćCo się sprawdza
kąpielczy myje się samodzielnie
ubieranie sięczy sam zakłada i zdejmuje ubranie
korzystanie z toaletyczy sam dochodzi, korzysta i doprowadza ubranie do porządku
przemieszczanie sięczy sam przechodzi z łóżka na krzesło i z powrotem
kontrolowanie zwieraczyczy kontroluje oddawanie moczu i stolca
jedzenieczy sam przenosi jedzenie z talerza do ust

Punktacja i interpretacja

Za każdą czynność wykonywaną samodzielnie przyznaje się 1 punkt, a za wykonywaną z pomocą innej osoby - 0 punktów. Wynik mieści się w przedziale 0-6. W polskiej praktyce opiekuńczej wynik interpretuje się zwykle tak:

  • 5-6 pkt - osoba sprawna,
  • 3-4 pkt - osoba umiarkowanie niepełnosprawna,
  • 0-2 pkt - osoba znacznie niepełnosprawna.

Im niższy wynik, tym większa zależność od opiekuna.

Do czego służy wynik

  • ocena poziomu samodzielności podopiecznego,
  • zaplanowanie, w czym opiekun ma pomagać, a co podopieczny robi sam,
  • obserwowanie zmian - poprawy po rehabilitacji albo pogorszenia w przebiegu choroby,
  • dokumentowanie potrzeb opiekuńczych.

Badanie powtarza się co pewien czas i przy każdej istotnej zmianie stanu zdrowia - wtedy porównanie wyników ma największą wartość.

Skala Katza a skala Lawtona

Skala KatzaSkala Lawtona
Zakrespodstawowe czynności (ADL)złożone czynności (IADL)
Przykładyjedzenie, kąpiel, ubieraniezakupy, telefon, pieniądze, leki
Liczba czynności68

Sprawność w czynnościach złożonych zwykle słabnie wcześniej niż w podstawowych - dlatego obie skale często stosuje się razem.

Na egzaminie

Gdy pytanie dotyczy podstawowych czynności samoobsługowych (jedzenie, mycie, ubieranie), właściwa odpowiedź to skala Katza. Gdy chodzi o złożone aktywności, np. zakupy albo gospodarowanie pieniędzmi - skala Lawtona.

To materiał do nauki do egzaminu zawodowego. Ocenę stanu podopiecznego prowadzi się według procedur placówki i zaleceń personelu medycznego.

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja