Przejdź do głównej treści

Skala Lawtona IADL

Słownik kwalifikacji SPO.03 - Świadczenie usług opiekuńczo-wspierających osobie podopiecznej

Skala Lawtona służy do oceny samodzielności w złożonych czynnościach życia codziennego, oznaczanych skrótem IADL (Instrumental Activities of Daily Living - instrumentalne czynności dnia codziennego). Pokazuje, czy osoba poradzi sobie sama w domu i w otoczeniu: zrobi zakupy, zadzwoni, przyjmie leki, zapłaci rachunki.

Skalę opracowali M. Powell Lawton i Elaine Brody w 1969 roku. Stosuje się ją w opiece nad osobami starszymi, przewlekle chorymi i niepełnosprawnymi, zwykle razem ze skalą Katza.

Co to jest IADL

Czynności instrumentalne to te, które wymagają planowania, liczenia, pamięci i orientacji w otoczeniu - a nie tylko sprawności ruchowej. Dlatego osoba, która sama się myje i je (dobre ADL), może już nie radzić sobie z zakupami czy lekami (słabsze IADL).

Osiem czynności skali Lawtona

  1. korzystanie z telefonu,
  2. robienie zakupów,
  3. przygotowywanie posiłków,
  4. prowadzenie gospodarstwa domowego (sprzątanie),
  5. pranie,
  6. korzystanie ze środków transportu,
  7. przyjmowanie leków (właściwa dawka o właściwej porze),
  8. gospodarowanie pieniędzmi.

Punktacja

Skala ma kilka wersji. W wersji często stosowanej w Polsce każdą czynność ocenia się w trzech stopniach: samodzielnie (3 pkt), z niewielką pomocą (2 pkt), nie jest w stanie wykonać (1 pkt). Wynik mieści się wtedy w przedziale 8-24 pkt - im wyższy, tym większa samodzielność. W wersji oryginalnej odpowiedzi zamienia się na 0 lub 1 punkt za czynność.

Skala Lawtona a skala Katza

Skala Katza (ADL)Skala Lawtona (IADL)
Rodzaj czynnościpodstawowe, samoobsługowezłożone, instrumentalne
Przykładyjedzenie, kąpiel, ubieranie, toaletazakupy, telefon, leki, finanse
Co mówi wynikczy potrzebna pomoc przy cieleczy możliwe samodzielne życie w domu

Znaczenie w opiece

Wynik skali Lawtona pomaga ustalić, jakiego wsparcia potrzebuje podopieczny: czy wystarczy okazjonalna pomoc (np. przy zakupach), czy opiekun musi przejąć część obowiązków, np. wydawanie leków albo pilnowanie płatności. Pogorszenie wyniku w kolejnych badaniach bywa wczesnym sygnałem postępujących zaburzeń funkcji poznawczych.

Na egzaminie

Najczęstsze skojarzenie z pytań: korzystanie z pieniędzy, zakupy, telefon i leki należą do IADL - skala Lawtona. Jedzenie, ubieranie się, kąpiel i korzystanie z toalety to czynności podstawowe (ADL) - ocenia je skala Katza.

To materiał do nauki do egzaminu zawodowego. Ocenę podopiecznego prowadzi się według procedur placówki i zaleceń personelu medycznego.

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja