Zakrzepica żylna
Słownik kwalifikacji SPO.03 - Świadczenie usług opiekuńczo-wspierających osobie podopiecznej
Zakrzepica żylna polega na powstaniu skrzepu krwi w żyle, najczęściej w żyłach kończyn dolnych. U osoby długo unieruchomionej w łóżku jest to jedno z ważnych powikłań ze strony układu krążenia.
Dlaczego unieruchomienie sprzyja zakrzepom?
Podczas chodzenia pracujące mięśnie nóg wspomagają przepływ krwi żylnej w kierunku serca. Gdy podopieczny długo leży, ta tzw. pompa mięśniowa działa słabiej. Krew płynie wolniej, co zwiększa ryzyko tworzenia się zakrzepów.
Do czynników ryzyka należą m.in.:
- długotrwałe leżenie w łóżku,
- niedowłady i porażenia kończyn,
- odwodnienie,
- podeszły wiek,
- przebyte operacje lub urazy,
- choroby układu krążenia.
Objawy, na które trzeba zwrócić uwagę
Zakrzepica może przebiegać skąpoobjawowo, ale niepokojące są szczególnie:
- obrzęk jednej kończyny, zwłaszcza łydki lub uda,
- ból łydki, uczucie rozpierania,
- ocieplenie, zaczerwienienie lub zasinienie skóry,
- zwiększone napięcie skóry kończyny.
Nagła duszność, ból w klatce piersiowej, kaszel z krwią lub zasłabnięcie mogą sugerować zatorowość płucną i wymagają pilnej pomocy medycznej.
Rola opiekuna
Opiekun nie rozpoznaje samodzielnie choroby, ale obserwuje podopiecznego i zgłasza niepokojące objawy pielęgniarce lub lekarzowi. W profilaktyce ważne są:
- regularna zmiana pozycji,
- ćwiczenia bierne i czynne zgodnie z zaleceniami,
- pionizacja, jeśli jest możliwa,
- dbanie o odpowiednie nawodnienie, jeśli nie ma przeciwwskazań,
- unikanie ucisku kończyn.
Nie należy masować bolesnej, obrzękniętej łydki, ponieważ może to być niebezpieczne.