Emocje samoświadome u dziecka

Emocje samoświadome to emocje, które pojawiają się później niż emocje podstawowe, ponieważ wymagają rozwoju świadomości własnego „ja” oraz rozumienia ocen społecznych. Należą do nich m.in. wstyd, poczucie winy, duma i zakłopotanie.

Dlaczego rozwijają się później?

Małe dziecko od pierwszych miesięcy życia przejawia emocje podstawowe, takie jak:
- radość,
- złość,
- smutek,
- strach.

Są one związane głównie z bezpośrednimi potrzebami i reakcjami organizmu. Natomiast wstyd wymaga bardziej złożonych procesów psychicznych. Dziecko musi zacząć rozumieć, że:
- jest odrębną osobą,
- inni ludzie mogą je obserwować i oceniać,
- istnieją normy społeczne i oczekiwania dorosłych,
- jego zachowanie może być uznane za właściwe albo niewłaściwe.

Kiedy pojawia się wstyd?

Pierwsze przejawy emocji samoświadomych obserwuje się zwykle w okresie poniemowlęcym, szczególnie około 2. roku życia i później. Wiąże się to z rozwojem mowy, samoświadomości oraz kontaktów społecznych.

Znaczenie w opiece nad dzieckiem

Opiekun powinien pamiętać, że zawstydzanie dziecka nie jest metodą wychowawczą. Lepiej spokojnie wyjaśniać sytuację, nazywać emocje i wspierać dziecko w rozumieniu konsekwencji zachowania.

Najważniejsze do egzaminu

Spośród emocji: radość, złość, smutek i wstyd najpóźniej rozwija się wstyd, ponieważ jest emocją samoświadomą i zależy od rozwoju społeczno-poznawczego dziecka.