Hierarchia potrzeb Maslowa
Słownik kwalifikacji SPO.04 - Świadczenie usług opiekuńczych i wspomagających rozwój dziecka
Hierarchia potrzeb Maslowa to koncepcja psychologiczna, która porządkuje potrzeby człowieka od najbardziej podstawowych do wyższych. W pracy opiekuńczej pomaga zrozumieć, że dziecko najpierw musi mieć zaspokojone potrzeby biologiczne i bezpieczeństwa, zanim będzie mogło rozwijać potrzeby społeczne, poznawcze czy związane z samorealizacją.
Główne poziomy potrzeb
Najczęściej wyróżnia się:
- potrzeby fizjologiczne – jedzenie, sen, odpoczynek, ciepło, higiena,
- potrzebę bezpieczeństwa – ochrona, stałość opieki, przewidywalność, brak zagrożenia,
- potrzebę przynależności i miłości – więź z opiekunem, akceptacja, bliskość,
- potrzebę uznania – pochwała, szacunek, docenienie,
- potrzebę samorealizacji – rozwijanie możliwości, zainteresowań i samodzielności.
Znaczenie u niemowląt
U dziecka w wieku 3 miesięcy dominują potrzeby podstawowe: fizjologiczne oraz bezpieczeństwa. Niemowlę nie dąży jeszcze do uznania czy samorealizacji w rozumieniu starszego dziecka lub osoby dorosłej. Najważniejsze jest dla niego poczucie stabilnej, czułej i przewidywalnej opieki.
Przykłady zaspokajania potrzeby bezpieczeństwa
Opiekun wspiera bezpieczeństwo niemowlęcia przez:
- szybkie reagowanie na płacz,
- spokojny ton głosu i delikatny dotyk,
- karmienie zgodne z potrzebami dziecka,
- utrzymywanie stałego rytmu dnia,
- zapewnienie bezpiecznego snu i higieny,
- obecność bliskiej, stałej osoby dorosłej.
Wniosek egzaminacyjny
Jeśli pytanie dotyczy bardzo małego dziecka, zwłaszcza niemowlęcia, odpowiedzi związane z uznaniem, samorealizacją czy wyższymi potrzebami społecznymi zwykle nie są najtrafniejsze. U 3-miesięcznego dziecka kluczowa jest potrzeba bezpieczeństwa.