Luz zaworowy to niewielka szczelina między elementami mechanizmu rozrządu, np. między trzonkiem zaworu a dźwigienką, popychaczem lub krzywką wałka rozrządu. Jest potrzebny, ponieważ elementy silnika rozszerzają się pod wpływem temperatury.
Objawy nadmiernego luzu zaworowego
Typowym objawem jest cichy, regularny, metaliczny stukot dochodzący z okolic głowicy silnika. Dźwięk ten:
- jest rytmiczny i zależny od prędkości obrotowej silnika,
- często jest bardziej słyszalny na zimnym silniku,
- może maleć po rozgrzaniu silnika,
- może być mniej wyraźny przy wysokich obrotach ze względu na hałas pracy silnika.
W pytaniach egzaminacyjnych taki opis zwykle wskazuje właśnie na nadmierne luzy zaworowe.
Skutki nieprawidłowego luzu
Zbyt duży luz zaworowy powoduje uderzanie elementów rozrządu o siebie, co przyspiesza ich zużycie i pogarsza kulturę pracy silnika. Może też prowadzić do mniej dokładnego sterowania otwieraniem i zamykaniem zaworów.
Zbyt mały luz jest również niebezpieczny, ponieważ zawór może się nie domykać. Skutkiem może być spadek kompresji, przegrzewanie zaworu, wypalenie gniazda zaworowego i utrata mocy.
Diagnostyka i obsługa
Luz zaworowy sprawdza się zwykle przy użyciu szczelinomierza, zgodnie z danymi producenta pojazdu. Regulację wykonuje się śrubą regulacyjną, płytkami regulacyjnymi albo innym rozwiązaniem zależnym od konstrukcji silnika. W silnikach z hydrauliczną kompensacją luzu zaworowego regulacja okresowa zwykle nie występuje, ale awarie popychaczy hydraulicznych również mogą powodować stukanie.