Napięcie bezpieczne
Słownik kwalifikacji TKO.02 - Montaż i eksploatacja urządzeń i systemów sterowania ruchem kolejowym
Napięcie bezpieczne to najwyższa wartość napięcia dotykowego, która może utrzymywać się długotrwale bez groźnego porażenia człowieka. W warunkach normalnych wynosi 50 V dla prądu przemiennego (AC) i 120 V dla prądu stałego (DC).
W przepisach i normach dotyczących ochrony przeciwporażeniowej (seria PN-HD 60364) tę wartość nazywa się napięciem dotykowym dopuszczalnym długotrwale i oznacza symbolem ( U_L ).
Wartości napięcia bezpiecznego
| Warunki środowiskowe | Prąd przemienny AC | Prąd stały DC |
|---|---|---|
| normalne (np. pomieszczenia suche) | 50 V | 120 V |
| zwiększonego zagrożenia (np. wilgoć, wnętrza metalowych zbiorników, place budowy) | 25 V | 60 V |
Dla prądu stałego wartość jest wyższa, bo prąd przemienny o częstotliwości sieciowej 50 Hz silniej zaburza pracę serca i łatwiej wywołuje skurcz mięśni, który uniemożliwia puszczenie dotykanego elementu.
Od czego zależy niebezpieczeństwo
O skutkach porażenia decyduje prąd płynący przez ciało, a nie samo napięcie. Napięcie jest jednak łatwiejsze do określenia, a prąd zależy od niego i od rezystancji ciała. Rezystancja ta spada przy wilgotnej skórze, dużej powierzchni styku i dobrym kontakcie z ziemią - dlatego w warunkach zwiększonego zagrożenia dopuszczalne napięcie jest niższe.
Napięcie bezpieczne a bardzo niskie napięcie
Z tymi wartościami wiąże się środek ochrony SELV/PELV, czyli zasilanie bardzo niskim napięciem - nieprzekraczającym 50 V AC lub 120 V DC (napięcie stałe bez tętnień), ze źródła bezpiecznego, np. transformatora bezpieczeństwa. Stosuje się je tam, gdzie ryzyko porażenia jest szczególnie duże, np. w lampach przenośnych używanych w zbiornikach.
Znaczenie w urządzeniach srk
W urządzeniach sterowania ruchem kolejowym występują obwody zasilane różnymi napięciami - zarówno bezpiecznymi, jak i znacznie wyższymi. Znajomość napięć bezpiecznych jest potrzebna przy:
- montażu i konserwacji urządzeń srk,
- wykonywaniu pomiarów elektrycznych,
- ocenie, czy dana praca wymaga wyłączenia napięcia i dodatkowych środków ochrony.
Każde napięcie wyższe od bezpiecznego wymaga ochrony przeciwporażeniowej, a prace przy urządzeniach pod napięciem wykonuje tylko osoba z odpowiednimi uprawnieniami.
Na egzaminie
Pytanie o napięcie bezpieczne prądu przemiennego w normalnych warunkach ma odpowiedź 50 V. Jeśli w treści jest prąd stały - 120 V. Jeśli mowa o warunkach zwiększonego zagrożenia porażeniem - 25 V AC lub 60 V DC.