Pytania pomocnicze - TKO.02

Nastawnia to budynek lub pomieszczenie, z którego obsługuje się urządzenia srk, np. zwrotnice, sygnalizatory i przebiegi pociągowe lub manewrowe.

Jest to prostokąt z pojedynczą ramką, wypełniony ukośnymi równoległymi liniami. W podanym pytaniu odpowiada mu Symbol 1.

Symbole są czytelne, jednoznaczne i zajmują mało miejsca. Ułatwiają szybkie odczytanie dokumentacji technicznej.

Najważniejsze są kształt, rodzaj obramowania oraz sposób wypełnienia: kreskowanie, kratka, siatka lub ich brak.

W nastawni mechanicznej sterowanie urządzeniami odbywa się z wykorzystaniem urządzeń mechanicznych, np. dźwigni i zależności mechanicznych, a nie wyłącznie urządzeń elektrycznych lub komputerowych.

Obok symbolu może znajdować się nazwa lub skrót nastawni, jej oznaczenie posterunkowe oraz powiązanie z układem torowym i urządzeniami srk.

Wykolejnica zabezpiecza tor lub drogę przebiegu przed nieuprawnionym albo przypadkowym wjazdem pojazdu kolejowego. W razie przejazdu przez nią powoduje kontrolowane wykolejenie pojazdu.

Skrót Wk oznacza wykolejnicę. Liczba przy skrócie, np. Wk4, identyfikuje konkretną wykolejnicę w dokumentacji.

Wykolejnica nałożona znajduje się w położeniu ochronnym i blokuje przejazd. Wykolejnica zdjęta z toru umożliwia przejazd, jeśli spełnione są pozostałe warunki ruchowe.

Wykolejnica podwójna jest przedstawiona jako zabezpieczenie obejmujące dwa tory lub dwa kierunki, najczęściej przy rozgałęzieniu torów na rozjeździe.

Są elementem zabezpieczenia przebiegów i chronią przed wtargnięciem taboru na zajęty lub chroniony tor. Ich położenie może być objęte zależnościami w urządzeniach srk.

Trzeba analizować kształt symbolu, jego położenie względem toru lub rozjazdu oraz opis literowo-cyfrowy. Sam napis Wk nie wystarcza do określenia typu wykolejnicy.

Najważniejsze wskazówki to występowanie kluczy, zamków, skrzyni kluczowej oraz uzależnień realizowanych mechanicznie. Takie elementy odróżniają je od urządzeń przekaźnikowych i komputerowych.

Ponieważ znajduje się bezpośrednio przy elemencie torowym, czyli przy zwrotnicy w terenie. Urządzenia zewnętrzne to elementy srk zabudowane poza nastawnią.

Klucz potwierdza określony stan urządzenia, np. położenie i zamknięcie zwrotnicy. Może też blokować lub umożliwiać wykonanie kolejnych czynności w nastawni.

W urządzeniach kluczowych podstawą zależności są klucze i zamki. W mechanicznych scentralizowanych nastawianie zwrotnic i sygnałów odbywa się z nastawni za pomocą mechanicznych połączeń, np. pędni.

Bo pytanie opisuje zamki, klucze i płaską skrzynię kluczową, czyli elementy zależności mechanicznych. Systemy przekaźnikowe i komputerowe realizują zależności elektrycznie lub programowo.

Oznacza mechaniczne powiązanie możliwości wyjęcia lub włożenia określonych kluczy z warunkami bezpieczeństwa. Dzięki temu czynności mogą być wykonywane tylko we właściwej kolejności.

Zamek trzpieniowy blokuje zwrotnicę w określonym położeniu i uniemożliwia jej przypadkowe przestawienie. Wyjęcie właściwego klucza potwierdza, że zwrotnica jest prawidłowo zamknięta.

Drążek przebiegowy służy do zamykania drogi przebiegu. Po jego przełożeniu elementy drogi przebiegu zostają mechanicznie zabezpieczone przed zmianą położenia.

Droga przebiegu to tor jazdy przygotowany dla pociągu lub manewru, obejmujący wymagane zwrotnice, wykolejnice, odcinki torowe i urządzenia zabezpieczające.

Zamknięcie drogi przebiegu uniemożliwia przypadkową zmianę położenia zwrotnic lub innych urządzeń. Zapewnia to bezpieczny przejazd po ustalonej trasie.

Dźwignia zwrotnicowa służy do przestawiania zwrotnicy. Drążek przebiegowy nie przestawia zwrotnicy, lecz zamyka całą przygotowaną drogę przebiegu.

Dźwignia rygłowa służy do ryglowania zwrotnicy, czyli unieruchomienia jej iglic w wymaganym położeniu. Nie jest elementem służącym do zamykania całej drogi przebiegu.

Zależności mechaniczne wymuszają prawidłową kolejność czynności i uniemożliwiają nastawienie sprzecznych przebiegów. Dzięki nim urządzenia srk ograniczają możliwość popełnienia błędu przez obsługę.

To wartość napięcia, która w określonych warunkach nie powinna powodować niebezpiecznego porażenia człowieka. Granica zależy m.in. od rodzaju prądu i warunków środowiskowych.

Dla prądu przemiennego w normalnych warunkach pracy przyjmuje się wartość 50 V.

Prąd przemienny, szczególnie o częstotliwości sieciowej 50 Hz, może zaburzać pracę serca i powodować skurcze mięśni. Dlatego jego dopuszczalne napięcie bezpieczne jest ograniczone.

Zależy od rodzaju prądu, warunków środowiskowych, stanu izolacji oraz możliwości kontaktu człowieka z częściami przewodzącymi.

Stosowanie niskich napięć bezpiecznych jest jednym ze sposobów ograniczania ryzyka porażenia. Używa się go m.in. w obwodach sterowania, sygnalizacji i urządzeniach o podwyższonych wymaganiach bezpieczeństwa.

Pracownicy montujący i eksploatujący urządzenia srk wykonują pomiary, konserwację i naprawy obwodów elektrycznych. Znajomość napięć bezpiecznych pomaga ocenić ryzyko porażenia i stosować właściwe środki ochrony.

Uszynienie odprowadza niebezpieczne napięcie do szyny i ogranicza ryzyko porażenia. Jest szczególnie ważne dla metalowych konstrukcji znajdujących się blisko toru i sieci trakcyjnej.

Uszynienie polega na połączeniu urządzenia z szyną kolejową, a uziemienie z uziomem w ziemi. W kolejowej sieci trakcyjnej szyny są częścią obwodu powrotnego, dlatego stosuje się uszynienie.

Bo semafor znajduje się przy torze zelektryfikowanym, gdzie właściwym środkiem ochronnym jest połączenie z szyną, czyli uszynienie. Samo uziemienie nie odpowiada wymaganiom dla takiego przypadku.

Oznacza to, że znajduje się możliwie blisko dopuszczalnej granicy przestrzeni przy torze, która musi pozostać bezpieczna dla przejazdu taboru. Takie położenie zwiększa znaczenie ochrony elektrycznej i mechanicznej.

Uszynienia mogą wymagać metalowe konstrukcje semaforów, obudowy urządzeń, szafy przytorowe, słupy i inne przewodzące elementy zlokalizowane blisko torów zelektryfikowanych.

W razie uszkodzenia izolacji lub przepięcia na konstrukcji może pojawić się niebezpieczne napięcie. Stwarza to zagrożenie porażenia dla pracowników obsługi i utrzymania.

Jeżeli pytanie dotyczy metalowego urządzenia przy torze zelektryfikowanym, szczególnie blisko toru lub w skrajni, należy kojarzyć je z uszynieniem, a nie z zerowaniem.

Symbol PE oznacza przewód ochronny. Jego zadaniem jest zapewnienie ochrony przeciwporażeniowej przez połączenie części przewodzących urządzenia z uziemieniem.

Przewód PE jest przewodem ochronnym i nie powinien przewodzić prądu roboczego w normalnych warunkach. Przewód N jest przewodem neutralnym i bierze udział w pracy obwodu elektrycznego.

Przewód ochronny PE ma izolację w kolorze żółto-zielonym. Jest to standardowe oznaczenie ułatwiające identyfikację przewodu ochronnego.

Symbol L oznacza przewód fazowy. Jest to przewód, na którym występuje napięcie względem przewodu neutralnego lub ziemi.

Symbol N oznacza przewód neutralny. Jest on związany z punktem neutralnym sieci i służy do przewodzenia prądu roboczego.

Przewód PE umożliwia szybkie zadziałanie zabezpieczeń w razie przebicia napięcia na obudowę urządzenia. Zmniejsza to ryzyko porażenia prądem.

Zgoda jest czynnością blokową umożliwiającą innej nastawni wykonanie określonego przebiegu lub czynności ruchowej. Jej użycie musi być kontrolowane przez zależności urządzeń srk.

Przymus zwrotu zgody oznacza, że po wykorzystaniu zgody urządzenia wymuszają jej oddanie do właściwej nastawni. Zapobiega to ponownemu użyciu tej samej zgody bez spełnienia wymaganych warunków.

Ponieważ pytanie dotyczy blokady stacyjnej i nastawni dysponujących, czyli zależności wewnątrz stacji. Przeciwwtórność stacyjna realizuje tam przymus zwrotu zgody.

Przeciwwtórność stacyjna dotyczy zależności między nastawniami w obrębie stacji. Przeciwwtórność liniowa odnosi się do zależności związanych z ruchem na szlaku między posterunkami.

Nastawnia dysponująca kieruje ruchem w obrębie stacji i wydaje lub przyjmuje zgody oraz nakazy związane z prowadzeniem ruchu. Jej czynności muszą być uzależnione od stanu urządzeń srk.

Zależności blokowe uniemożliwiają wykonanie czynności zagrażających bezpieczeństwu, np. ustawienie sprzecznych przebiegów. Wymuszają też właściwą kolejność obsługi urządzeń.

W tym pytaniu nie. Przymus zwrotu zgody w elektromechanicznej blokadzie stacyjnej na nastawniach dysponujących realizuje przeciwwtórność stacyjna.

Drążek przebiegowy służy do nastawiania określonej drogi przebiegu i realizowania zależności bezpieczeństwa. Jego położenie może sterować zestykami w obwodach elektrycznych.

Zestyki drążka przebiegowego zmieniają stan po przestawieniu drążka. Dzięki temu informują obwody elektryczne, że dany przebieg został wybrany lub nastawiony.

Zestyki są rysowane jako styki w obwodzie i opisane symbolem przebiegu, np. a¹. Blok jest osobnym aparatem blokowym, zwykle oznaczonym skrótem typu Dn lub On.

Symbol a¹ wskazuje, że dane zestyki należą do drążka przebiegowego związanego z przebiegiem oznaczonym jako a¹.

Blok dania nakazu służy do przekazania nakazu lub zgody na wykonanie określonego przebiegu do innego posterunku nastawczego.

Blok otrzymania nakazu odbiera informację o wydanym nakazie lub zgodzie. Jego stan może warunkować możliwość dalszego nastawienia przebiegu.

Zależności te uniemożliwiają podanie sygnału zezwalającego, jeśli droga przebiegu nie jest prawidłowo przygotowana albo występuje przebieg sprzeczny.

Służy do kontroli, czy dany odcinek toru jest wolny czy zajęty przez pojazd kolejowy. Robi to przez zliczanie osi wjeżdżających i wyjeżdżających z odcinka.

Porównuje liczbę osi, które wjechały na kontrolowany odcinek, z liczbą osi, które z niego wyjechały. Równa liczba oznacza odcinek wolny, różnica oznacza zajętość.

Charakterystyczne są czujniki koła, kaseta z kartami elektronicznymi oraz łącza transmisyjne. Te elementy odróżniają go od klasycznego obwodu torowego.

Klasyczny obwód torowy wykorzystuje tok szynowy jako część obwodu elektrycznego. Licznik osi wykrywa przejazd kół za pomocą czujników i porównuje liczbę osi na granicach odcinka.

Czujnik koła wykrywa przejazd każdego koła lub osi pojazdu kolejowego. Na podstawie tych sygnałów system zlicza osie i określa stan odcinka toru.

Stosuje się je na szlakach, stacjach, przejazdach kolejowo-drogowych i innych odcinkach wymagających kontroli niezajętości toru. Są szczególnie przydatne tam, gdzie klasyczne obwody torowe są trudne do zastosowania.