Urządzenia mechaniczne scentralizowane
Słownik kwalifikacji TKO.02 - Montaż i eksploatacja urządzeń i systemów sterowania ruchem kolejowym
Urządzenia mechaniczne scentralizowane to rodzaj stacyjnych urządzeń sterowania ruchem kolejowym (srk), w których zwrotnice, wykolejnice i semafory przestawia się z nastawni, ręcznie, za pomocą dźwigni połączonych z urządzeniami w torze pędniami - najczęściej drutowymi. Wszystko obsługuje się z jednego miejsca, a wzajemne zależności zapewnia mechanizm w nastawnicy.
„Mechaniczne”, bo siłę do przestawienia daje mięsień nastawniczego przenoszony przez cięgna. „Scentralizowane”, bo obsługa nie odbywa się przy każdej zwrotnicy osobno, tylko z nastawni.
Miejsce wśród urządzeń srk
| Rodzaj urządzeń | Jak się przestawia zwrotnice i sygnały |
|---|---|
| ręczne (niescentralizowane) | na miejscu, przy zwrotnicy; zabezpieczenie zamkami |
| mechaniczne scentralizowane | z nastawni, dźwigniami i pędniami drutowymi |
| elektromechaniczne | część czynności mechanicznie, część elektrycznie |
| przekaźnikowe | elektrycznie, zależności realizują przekaźniki |
| komputerowe | elektrycznie, zależności realizuje oprogramowanie |
Urządzenia mechaniczne są najstarszym rodzajem urządzeń scentralizowanych, ale wciąż pracują na wielu stacjach.
Podstawowe elementy
- nastawnica - zespół dźwigni w nastawni,
- dźwignie zwrotnicowe - przestawiają zwrotnice i wykolejnice,
- dźwignie sygnałowe - nastawiają semafory (zwykle kształtowe),
- drążki przebiegowe - zamykają drogę przebiegu,
- skrzynia zależności - mechanizm, który nie pozwala wykonać ruchu niezgodnego z bezpieczeństwem,
- pędnie drutowe z kółkami kierunkowymi i naprężaczami - przenoszą ruch dźwigni do napędów w torze.
Zamykanie drogi przebiegu
Nastawniczy najpierw ustawia zwrotnice we właściwym położeniu, a potem przekłada drążek przebiegowy. Skrzynia zależności blokuje wtedy dźwignie zwrotnic należących do przebiegu - nie da się ich przestawić, dopóki przebieg jest zamknięty. Dopiero zamknięta droga przebiegu pozwala nastawić semafor na sygnał zezwalający.
Zależności działają też w drugą stronę: nie da się przełożyć drążka, jeśli któraś zwrotnica stoi w złym położeniu, i nie da się zwolnić przebiegu, dopóki semafor wskazuje sygnał zezwalający.
Na egzaminie
- dźwignia zwrotnicowa przestawia zwrotnicę,
- dźwignia sygnałowa nastawia semafor,
- drążek przebiegowy zamyka drogę przebiegu.
Pytanie o element, którym w urządzeniach mechanicznych scentralizowanych zamyka się drogę przebiegu, ma odpowiedź: drążek przebiegowy.