Co to jest luz stykowy szyn?
Luz stykowy szyn to szczelina pozostawiona między czołami dwóch szyn w torze stykowym. Jest potrzebna, ponieważ stal zmienia długość pod wpływem temperatury: przy ogrzewaniu szyna się wydłuża, a przy ochładzaniu skraca.
Od czego zależy teoretyczny luz stykowy?
Teoretyczny luz w miejscu styku szyn zależy przede wszystkim od:
- długości szyny – im dłuższa szyna, tym większa zmiana jej długości przy tej samej zmianie temperatury,
- temperatury szyny w chwili układania lub wymiany – im wyższa temperatura, tym mniejszy luz należy pozostawić, bo szyna jest już wydłużona.
W uproszczeniu obowiązuje zasada: niższa temperatura szyny = większy wymagany luz, a wyższa temperatura szyny = mniejszy wymagany luz.
Dlaczego nie zależy od łubków?
Łubki łączą końce szyn i przenoszą siły w złączu, ale ich typ nie wyznacza teoretycznego luzu między czołami szyn. Luz wynika z rozszerzalności cieplnej stali, a nie z rodzaju zastosowanego połączenia łubkowego.
Dlaczego nie chodzi o temperaturę neutralną?
Temperatura neutralna jest kluczowa głównie w torze bezstykowym, gdzie szyny są zespawane i powstają znaczne naprężenia termiczne. W pytaniu chodzi o luz w stykach szyn, dlatego właściwe są długość i aktualna temperatura szyny.
Skutki niewłaściwego luzu
Zbyt mały luz może powodować ściskanie szyn, wyboczenia toru lub uszkodzenia złączy. Zbyt duży luz zwiększa uderzenia kół w stykach, hałas i zużycie końców szyn oraz elementów złącza.